ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਬਣਾਏਗਾ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ? ਮੁਜਤਬਾ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ

(Image Credit source: MARK GARLICK/SCIENCE PHOTO LIBRARY/Getty Images)

ਕੀ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਖੁਲਾਸਿਆਂ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੀ ਝਿਜਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੋਜਤਬਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਾਅਦੇ ਕਾਰਨ, ਟਰੰਪ ਹੁਣ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਬਹਿਸ ਕਿ ਕੀ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਹੀਣ ਹੋ ​​ਗਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਈਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ? ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਈਰਾਨ ਖਿਲਾਫ ਜੰਗ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ?

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ‘ਚ ਮੁਜਤਬਾ

ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਮੁਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਗੇ।

ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰੀਫਿਊਜ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਉਲਟੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਕਾਉਂਟਡਾਊਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰੀਫਿਊਜ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਉਲਟੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

60 ਫੀਸਦ ਤੱਕ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਈਰਾਨ

2015 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ JCPOA ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 3.67 ਫੀਸਦ ਤੱਕ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2019 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਨੂੰ 20 ਫੀਸਦ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ 60 ਫੀਸਦ ਤੱਕ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 1,000 ਪੌਂਡ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਲਵੇਗਾ ਈਰਾਨ ?

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ 90 ਫੀਸਦ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ-ਗਰੇਡ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਅਮੀਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਈਰਾਨ, ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਆਪਣੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵੱਲ ਵਧੇਗਾ? ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਮੋਜਤਬਾ ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਰਾਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।