ਇੰਡੀਅਨ ਪੈਸਾ ਲੀਗ ਹੈ ਜਾਂ IPL, ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੈਲਯੂ
Game or Business: ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਆਈਪੀਐਲ ਨੂੰ 2025 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ, ਟੀਮ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6,000-7,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ (ਆਈਪੀਐਲ) ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਛਾਪਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਆਈਪੀਐਲ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਮਾਡਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2025 ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੁੱਲ 7000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੁੱਲ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੁੱਲ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਆਈਪੀਐਲ ਨੂੰ 2025 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ, ਟੀਮ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6,000-7,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਓਸਟਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕੰਪਨੀ ਡੈਨਿਊਬ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਪਰਫਿਊਮ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਤਾਫਾ ਪਰਫਿਊਮ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਨਾਮ ਵੀ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡੈਨੂਬੇ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਸਟਾਰ ਸਪੋਰਟਸ ‘ਤੇ ‘ਸਹਿ-ਪਾਵਰਡ ਬਾਈ’ ਸਪਾਂਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਤਾਫਾ ਪਰਫਿਊਮਜ਼ ਜੀਓਸਟਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਵਰੇਜ ‘ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗਲੋਬਲ ਰਿਟੇਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੈ।
ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਕੰਪਨੀ ਡੈਨਿਊਬ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਜ਼ ਆਈਪੀਐਲ ਰਾਹੀਂ ਐਨਆਰਆਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਅਧਿਕਾਰਾਂ (Media Rights) ਦਾ ਉਛਾਲ
ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਮਦਨੀ ਸਰੋਤ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ। ਸਟਾਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਾਇਕਾਮ 18 ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਮੀਡੀਆ ਹਾਊਸ ਆਪਣੇ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2023-2027 ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੌਦਾ ਲਗਭਗ ₹48,390 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਤਲਬ ਹਰ ਮੈਚ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ!
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ
ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਟੀਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਪਾਂਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਸੀ ਸਪਾਂਸਰ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਡਰਿੰਕ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਾਰਟਨਰ ਆਦਿ। ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੂੰ ਟਾਈਟਲ ਸਪਾਂਸਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਟਾਟਾ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਕਰੋੜਾਂ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ
ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼, ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਟੀਮਾਂ ਅੱਜ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਟੀਮ ਮਾਲਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਤੋਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹਨ। ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਖਰੀਦਣਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀਐਸਕੇ, ਐਮਆਈ, ਆਰਸੀਬੀ ਅਤੇ ਕੇਕੇਆਰ ਵਰਗੀਆਂ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੈਲਯੂ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਈਪੀਐਲ 2025 ਦੇ ਪਹਿਲੇ 13 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ 12% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 13% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ 31% ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਮਾਨ
ਹਰ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੀਮਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ, ਕੈਪਸ, ਜਰਸੀ ਆਦਿ ਵੇਚ ਕੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਅਪੀਲ
ਆਈਪੀਐਲ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਫਾਲੋਇੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅਤੇ ਆਈਪੀਐਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਫੈਂਟਸੀ ਲੀਗ, ਐਨਐਫਟੀ ਕਾਰਡ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਾਈ-ਅੱਪ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਆਈਪੀਐਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਡ ਲੀਗ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੋਵੇਗਾ।