ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਜ਼ਾਨ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਸੀ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ?
ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਾ, ਰਮਜ਼ਾਨ, ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਮਸਜਿਦਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜ਼ਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰਆਤ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ? ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜ਼ਾਨ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤੀ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ...
ਅਜ਼ਾਨ… ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਮਾਜ਼ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜ਼ਾਨ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤੀ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ, ਪਰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਓ ਇਸਲਾਮ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝੀਏ…
ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਲੱਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੈਗੰਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਗੰਬਰ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 571 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪੈਗੰਬਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੀਰਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਜਿਬਰਾਈਲ ਅਲੀਹਿਸਲਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੈਗੰਬਰ ਹਨ।
ਅੱਲ੍ਹਾ ਵੱਲੋਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਪੰਜ ਵਾਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼
ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੱਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਰਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੈਗੰਬਰ ਬਣਨ ਦੇ 11 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਬਲਕਿ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਰਾਤ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮਿਰਾਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲੇ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸੱਤ ਅਸਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
Photos Credit:Getty Images
ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ?
ਅੱਲ੍ਹਾ ਵੱਲੋਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਨਮਾਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੱਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਰੰਹਿਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਅਜ਼ਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਮੱਕਾ ਤੋਂ ਮਦੀਨਾ ਚਲੇ ਗਏ।
ਜਮਾਅਤ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਲੱਗੇ। ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਦੇਹਲਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਮਸਜਿਦ-ਏ-ਕਿਊਬਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਮਸਜਿਦ-ਏ-ਨਬਾਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹਿਜਰੀ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ, ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਅਜ਼ਾਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਲਤੁਲ ਜਾਮੀਆ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, “ਸਾਰੇ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ”। ਜਿਸਨੇ ਵੀ ਇਹ ਐਲਾਨ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਜਮਾਅਤ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
Photos Credit:Getty Images
ਨਮਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਝਾਅ ਮਿਲੇ
ਗੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਦੇਹਲਵੀ, ਹਦੀਸ ਕਿਤਾਬ ਬੁਖਾਰੀ ਸ਼ਰੀਫ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਮਾਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਵਧਣ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ ਪੈਗੰਬਰ (ਸ.ਅ.ਵ.) ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੁਰ੍ਹੀ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕੁੱਝ ਨੇ ਈਸਾਈਆਂ ਵਾਂਗ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਨੇ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੋਮਬੱਤੀ ਜਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਰਾਏ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲੀ ਅਜ਼ਾਨ ਲਈ ਸਲਾਹ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਰਾਏ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ। ਇਸ ‘ਤੇ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਸੁਝਾਅ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਾਥੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਇਬਨ ਜ਼ੈਦ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਬੁਲਾਵਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਗੰਬਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਨ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਏ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ ਸਨ।
Photos Credit:Getty Images
ਹਜ਼ਰਤ ਬਿਲਾਲ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੀ ਅਜ਼ਾਨ
ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਨ ਦਾ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਬਦੁੱਲਾ ਇਬਨ ਜ਼ੈਦ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਬਿਲਾਲ ਰਜੀਦਅੱਲ੍ਹਾ ਅਨਹੂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਨ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਹਜ਼ਰਤ ਬਿਲਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਨ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਦੀਨਾ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਲੋਕ ਮਸਜਿਦ-ਏ-ਨਬਾਵੀ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਤੁਰਨ ਅਤੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਰ ਲਗੀ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਜ਼ਰਤ ਉਮਰ ਇਬਨ ਖਤਾਬ ਵੀ ਆਏ ਅਤੇ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਤ ਨੇ ਇਹ ਅਜ਼ਾਨ ਸਿਖਾਈ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੈਗੰਬਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਜ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
