Ram Navami 2026: ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਾ ਦਿਵਯ ਸਰੂਪ? ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇੰਝ ਦੱਸਿਆ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਰੂਪ
Ram Navami 2026: ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਪੁਰਬ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੇਤ ਸ਼ੁਕਲ ਨਵਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਰਾਣੀ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ।
ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਨਵਰਾਤਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੇਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨਵਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਪੁਰਬ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੇਤ ਸ਼ੁਕਲ ਨਵਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਰਾਣੀ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ।
ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਸੰਗਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਵਯ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਉਸ ਮਨਮੋਹਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਿਵਯ ਸਰੂਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ?
ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ
ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਕਾਂਡ ਦੇ ਸਰਗ ਸੰਖਿਆ 35, ਸ਼ਲੋਕ ਸੰਖਿਆ 15 ਤੋਂ 20 ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਰਣਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਦਿਵਯਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਰਾਮ ਨਵਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸੇ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवः शुभाननः।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
गूढजत्रः सुताम्राक्षो रामो देवि जनैः श्रुतः ।।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਮੋਢੇ ਬਹੁਤ ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ (ਚਿਹਰਾ) ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਗਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਦੀ ਹੱਡੀ ਮਾਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਸੂਰਬੀਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ
दुन्दुभिस्वननिर्घोषः स्निग्धवर्णा प्रतापवान्।
समः समविभक्तांगो वर्णं श्याम समाश्रितः ।।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਡੌਲ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀਤਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ
त्रिस्थिरस्थिप्रलम्बश्व त्रिसमसिषु चोन्नतः।
त्रिताम्रस्त्रिषु च स्निग्धो गम्भीरस्त्रिषु नित्यशः ।।
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਛਾਤੀ, ਕਲਾਈ ਅਤੇ ਮੁੱਠੀ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੌਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ, ਧੁੰਨੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ‘ਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੁੰਦਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭੌਂਰਾ (ਚੱਕਰ) ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ
त्रिवलीवांख्यवनतश्चतुर्व्यङ्गस्त्रिशीर्षवान्।
चतुष्कलश्च तुर्लेखश्चतुष्किष्कुश्वतुः समः ॥
चतुर्दशसमद्वन्द्वश्चतुर्दष्टश्चतुर्गतिः ।
महोष्ठहनुनासश्च पञ्चस्निग्धोऽष्टवंशवान् ॥
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਚਾਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ 6 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ 14 ਅੰਗ (ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨ, ਕੋਹਣੀਆਂ, ਗੋਡੇ ਆਦਿ) ਬਿਲਕੁਲ ਇਕ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ
दशपद्मो दशबुहचिभिव्र्याप्तो द्विशुक्लवान्।
षडुन्नतो नवतनुस्त्रिभिर्व्याप्नोति राघवः ॥
ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਸ ਅੰਗ (ਜਿਵੇਂ ਮੁੱਖ, ਅੱਖਾਂ, ਜੀਭ, ਬੁੱਲ੍ਹ, ਨਹੁੰ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ) ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰ, ਮੱਥਾ, ਗਰਦਨ, ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਯਸ਼, ਸ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਤਿੰਨੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹਨ।
