120 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ‘ਚ ਰਹਿਣਗੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਵਿਆਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਰਹੇਗੀ ਰੋਕ

ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਪੂਜਾ-ਪਾਠ, ਜਪ, ਤਪ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਆਦਿ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੈਨਕਾਲ ਦਾ ਕਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ, ਜਪ, ਤਪ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਹਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੇਵਸ਼ੈਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਲ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੇਵਉੱਠਣੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਤੋਂ ਜਾਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ 25 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਦੇਵਸ਼ੈਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ 120 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ। ਉਹ 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੇਵਉੱਠਣੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ ‘ਤੇ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣਗੇ। ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਰਗੇ ਮੰਗਲ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਜਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ।

ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਰਹਿਣਗੇ ਬੰਦ

ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਮੰਗਲਿਕ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਮੰਗਲਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁੰਨ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ, ਉਪਨਯਨ, ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ, ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਜਾਂ ਮਕਾਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਵੱਡੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ-ਮੰਗਲਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ 25 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਫਿਰ 20 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਗੇ।

ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ

ਭਾਵੇਂ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਨੂੰ ਸਾਧਨਾ, ਸੰਜਮ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਮਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੰਦਿਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ, ਸਤਸੰਗ, ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ, ਜਪ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ (ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨ), ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਕਾਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਧੂ-ਸੰਤ ਵੀ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਰੋਕ ਕੇ ਇੱਕੋ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਤਪ, ਸਵਾਧਿਆਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।