Basant Panchami 2026: ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ? ਜਾਣੋ ਸਮੱਗਰੀ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮ
Basant Panchami 2026: ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਗਿਆਨ, ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉੱਤਸਵ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਦਰਤ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਪਾ ਕੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਦਿਆ, ਬੁੱਧੀ, ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਾਠਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Saraswati Puja at home: ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ, ਬੁੱਧੀ, ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ‘ਤੇ ਘਰ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2026 ਵਿੱਚ, ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 2:28 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 24 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 1:46 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 23 ਜਨਵਰੀ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ‘ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਘਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਪੀਲਾ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾਓ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੀਵੇ, ਧੂਪ, ਚੰਦਨ, ਅਕਸ਼ਤ, ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮ
ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਪਕ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਲਓ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਕਸ਼ਤ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਨੋਟਬੁੱਕਸ, ਕਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਰੌਲਾ ਜਾਂ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ।
ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਭੇਟਾਂ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ‘ਤੇ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਖੀਰ, ਮਿੱਠੇ ਚੌਲ, ਬੂੰਦੀ, ਜਾਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਸਵਤੀ ਵੰਦਨਾ ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਭਜਨ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਗੁੱਸਾ, ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ?
ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸਿੱਖੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰੰਭ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਵੀ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਨਾ ਕਰੋ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਦਿਨ ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਣ ਜਾਂ ਬੇਲੋੜੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੀਲਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਪੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਕਲਪ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ – ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪਾਓ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾੜੀਆਂ; ਇਹ ਰਹੇ ਬੈਸਟ ਡਿਜਾਈਨ
Disclaimer: ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਗਿਆਨ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। TV9ਪੰਜਾਬੀ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਲਈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ astropatri.com ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
