Basant Panchami 2026: 22 ਜਾਂ 23 ਜਨਵਰੀ ਕਦੋ ਹੈ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ? ਜਾਣੋ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕੁਦਰਤ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਉਤਸਵ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਛਟਾ ਬਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਮੰਗ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਖਿੜ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕੁਦਰਤ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਉਤਸਵ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਛਟਾ ਬਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਮੰਗ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਖਿੜ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ 22 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੈ ਜਾਂ 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ? ਆਓ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਦੁਵਿਧਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਕਦੋਂ ਹੈ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ?
22 ਜਾਂ 23 ਜਨਵਰੀ? ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਦਾ ਆਗਮਨ 22 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਦਯਾ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ: 23 ਜਨਵਰੀ 2026, ਦਿਨ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ
ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਦਾ ਆਰੰਭ: 22 ਜਨਵਰੀ 2026, ਸ਼ਾਮ 06:15 ਵਜੇ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ: 23 ਜਨਵਰੀ 2026, ਰਾਤ 08:30 ਵਜੇ ਤੱਕ
ਕਿਉਂਕਿ 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 23 ਜਨਵਰੀ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ
ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਸਵੇਰੇ 07:13 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:33 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾਲ: ਸਵੇਰੇ 08:45 ਵਜੇ ਤੋਂ 10:20 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।
ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਊਰਜਾ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਇੱਕ ਚੌਕੀ ‘ਤੇ ਪੀਲਾ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾ ਕੇ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰੋ। ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਲਸ਼ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਧੂਫ਼-ਦੀਪ ਜਗਾਓ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੇਂਦੇ ਜਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਫੁੱਲ), ਪੀਲਾ ਚੰਦਨ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਤ (ਚੌਲ) ਭੇਟ ਕਰੋ।
ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਲਮ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ‘ਅੱਖਰ ਅਭਿਆਸ’ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਹੈ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਮਿੱਠੇ ਚੌਲ, ਬੂੰਦੀ ਦੇ ਲੱਡੂ ਜਾਂ ਕੇਸਰੀ ਹਲਵੇ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਓ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਦਬੁੱਧੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗੋ।
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਰੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜੜ੍ਹਤਾ ਤੋਂ ਚੇਤਨਾ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਉਤਸਵ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮੌਨ ਸੀ। ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਜਲ ਛਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮਾਂ ਦੇ ਵੀਣਾ ਵਾਦਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ।
