ਇਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ‘ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪੰਜਾਬ, ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਦਿੱਤੀ ਰਾਹਤ: ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ
ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ 2,618,712 ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, 6,912,697 ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ। ਹੁਣ ਤੱਕ, 302,906 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 606,892 ਇਲਾਜ ਅਤੇ 15,267 ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ 880 ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਸਤ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਰਕਮ ₹14,628.04 ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ 80ਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗੇ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੀ ਜਨਤਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਛੇ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ 2,618,712 ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, 6,912,697 ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ। ਹੁਣ ਤੱਕ, 302,906 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ 606,892 ਇਲਾਜ ਅਤੇ 15,267 ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ 880 ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਸਤ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਰਕਮ ₹14,628.04 ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਡਾਇਲਸਿਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੱਕ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛੇ ਲੱਖ ਇਲਾਜ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 199,417 ਪੁਰਾਣੀ ਹੀਮੋਡਾਇਆਲਿਸਸ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 60,504 ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੇਸ ਅਤੇ 185,220 ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕੇਸ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿਲ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 10,428 ਪੀਟੀਸੀਏ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ₹100 ਕਰੋੜ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
611 ਕੋਰੋਨਰੀ ਆਰਟਰੀ ਬਾਈਪਾਸ ਗ੍ਰਾਫਟਿੰਗ ਇਲਾਜਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 8.20 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ 507 ਪੇਸਮੇਕਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 6.79 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੀ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਰਤੋਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ 11,796 ਗੋਡੇ ਬਦਲਣ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ₹94.89 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁੱਲ 1,092 ਕਮਰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ₹10.75 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਫਿਕਸੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ 60,504 ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੇਸਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ₹159.41 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2,02,793 ਰਜਿਸਟਰਡ ਡਾਇਲਸਿਸ ਕੇਸਾਂ ‘ਤੇ ₹33.14 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। 3,36,161 ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2,70,731 ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖਰਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ₹614.08 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ₹479.85 ਕਰੋੜ ਸੀ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 28,977 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ 23,446, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 22,620 ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ 20,193 ਮਰੀਜ਼ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਸਨ।
ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ₹200 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ₹100 ਕਰੋੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ₹99.23 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ₹91.30 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਹੋਏ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ
- ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਨਕਦੀ ਰਹਿਤ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਲਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। “ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਬਿਹਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ”।
- ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਨਿਸ਼ੀ ਗੁਪਤਾ ਲਈ, ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਮੁਫਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਰਾਹਤ ਆਈ ਹੈ।”
- ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤੀ ਡਰ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ: “ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਣਗੇ।”
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ, ਕੈਸ਼ਲੇਸ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੈਸੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਜਨਤਕ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਗੰਭੀਰ ਇਲਾਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਸੀ।
