ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ‘ਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
Sleep Health: ਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਦਰ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੀ ਫਾਇਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਖ਼ਰਾਬ ਨੀਂਦ, ਦਿਨ ਭਰ ਥਕਾਵਟ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਚੁਭਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਵੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੀਲਜ਼ ਦੇਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਰ ਤੱਕ ਫੋਨ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਬਲੂ ਲਾਈਟ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਲੋਕ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਕਿ ਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਖਤਰਾ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮਾਹਰ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਡਾਕਟਰ ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਮੰਡਲ (ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪਲਮੋਨੋਲੋਜੀ, ਪਾਰਸ ਹੈਲਥ ਹਸਪਤਾਲ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੀਂਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਰਕੇਡੀਅਨ ਰਿਦਮ (Circadian Rhythm) ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਸ੍ਰਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ
ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ, ਵੀਡੀਓ, ਖ਼ਬਰਾਂ, ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੈਸੇਜ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਐਕਟਿਵ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਫੋਨ ਦੇਖਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਿਆਦ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਫੋਨ ਨਹੀਂ, ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੌਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੋਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਹਲਕੀ ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ, ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣਾ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਗੱਲਬਾਤ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ, ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਸਮਾਂ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਆਦਤ ਬਣਾਉਣਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਊਰਜਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।