Plant Care Tips: ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਸੁੱਕਣ ਦੇ ਇਹ ਹਨ 5 ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ, ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ
Plant Care Tips: ਭਾਰਤੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪੌਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਸਥਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਵਿਹੜੇ ਜਾਂ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਹ ਪੌਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Image Credit source: Getty Images
ਭਾਰਤੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪੌਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਸਥਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਵਿਹੜੇ ਜਾਂ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਹ ਪੌਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਟਹਿਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੌਦਾ ਆਪਣੀ ਹਰਿਆਲੀ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਗਲਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਜਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਉਨਾ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਪੌਦੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਤੁਲਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ-ਭਰੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ
ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਗਲਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿੱਲੀ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੌਦਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਦਿਓ ਜਦੋਂ ਗਮਲੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਉੱਪਰੋਂ ਸੁੱਕੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ।
ਧੁੱਪ ਦੀ ਘਾਟ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਧੁੱਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4 ਤੋਂ 6 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ ਪੈਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਾੜਾ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ
ਜੇਕਰ ਗਮਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਜਿਹੇ ਗਮਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਛੇਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਹਲਕੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।
ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ
ਤੁਲਸੀ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ, ਸੀਤ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਏਸੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਕਾਲੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਰੱਖੋ ਜਿੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਛੰਗਾਈ ਨਾ ਕਰਨਾ
ਜੇਕਰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਛੰਗਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੌਦਾ ਲੰਬਾ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੰਜਰੀ (ਫੁੱਲ) ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੌਦਾ ਜਲਦੀ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਕਰੋ
ਜੇਕਰ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿਓ। ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰੋ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਹਲਕੀ ਧੁੱਪ ਦਿਖਾਓ, ਪਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਛੰਗਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨਿਕਲ ਸਕਣ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਹਲਕੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਜਾਂ ਗੋਹੇ ਦੀ ਖਾਦ ਪਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲੇ। ਨਿਯਮਤ ਪਾਣੀ ਦਿਓ ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚਿੱਕੜ ਨਾ ਬਣਨ ਦਿਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਸੀ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਆਉਣ ਲੱਗਣਗੇ।