ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ, ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ? ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ
Shakti Sharma: ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਬਣ ਗਈ ਹਨ। ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ IAF ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਜਾਣੋ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀ-ਕੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਲ 1994 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਤੋਂ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਰੈਂਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣੀ ਹਨ। ਆਓ, ਇਸੇ ਬਹਾਨੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਰੈਂਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਇਹ ਟੂ-ਸਟਾਰ ਰੈਂਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਣਨੀਤਕ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਰੈਂਕ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਤਲਬ?
ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਇਹ ਏਅਰ ਕਮੋਡੋਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟੂ-ਸਟਾਰ ਰੈਂਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੈਂਕ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਕਮਾਂਡ, ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ, ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ
ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਬਣਨ ਦੀ ਕੀ ਹੈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ?
ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਬਣਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫੌਜੀ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ (NDA), ਕੰਬਾਈਂਡ ਡਿਫੈਂਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ (CDS) ਪ੍ਰੀਖਿਆ, ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਕਾਮਨ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਟੈਸਟ (AFCAT) ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਸਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਖਲਾਈ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ, ਮਾਨਸਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਕਿਲ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੀਲਡ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ, ਕਮਾਂਡ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਰੱਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਮਰੱਥਾ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਯੋਗਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਸੀਨੀਅਰ ਰੈਂਕ ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫੌਜੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਗ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੋਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸਿੱਖਿਆ, ਯੋਜਨਾ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
- ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ: ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਵੱਡੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ: ਇਸ ਰੈਂਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਚਾਲਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ: ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਫੈਸਲੇ: ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਕਾਸ, ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਾਲਮੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿਚਾਲੇ ਤਾਲਮੇਲ: ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੌਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਕਿਉਂ ਹੈ ਇਤਿਹਾਸਕ?
ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ 18 ਜੂਨ 1994 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ, ਫੀਲਡ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਕਮਾਂਡ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਪਲਬਧੀ ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਚੇਅਰ ਆਫ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ। ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਸੈਨਿਕ ਸਕੂਲ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣੀ ਸਨ।
ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼
ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਉਪਲਬਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਕੁਝ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਤੋਂ ਟੂ-ਸਟਾਰ ਰੈਂਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਕੇ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਤਕਨੀਕੀ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਰੈਂਕ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੰਬੇ ਫੌਜੀ ਤਜਰਬੇ, ਬਿਹਤਰ ਸੇਵਾ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਛੂਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
- ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਗਰਟਰੂਡ ਐਲਿਸ ਰੈਮ 27 ਅਗਸਤ 1976 ਨੂੰ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਬਣੀ ਸਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟੂ-ਸਟਾਰ ਰੈਂਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਨ।
- ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪੁਨੀਤਾ ਅਰੋੜਾ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਥ੍ਰੀ-ਸਟਾਰ ਰੈਂਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਨ। ਉਹ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਵਾਈਸ ਐਡਮਿਰਲ ਰੈਂਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵੀ ਰਹੀ ਸਨ।
- ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਪਦਮਾ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਨ।
- ਸਰਜਨ ਵਾਈਸ ਐਡਮਿਰਲ ਆਰਤੀ ਸਰੀਨ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਬਣੀ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਨ।
- ਏਅਰ ਵਾਈਸ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਤੋਂ ਟੂ-ਸਟਾਰ ਰੈਂਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।