ਇਰਾਕ-ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਕਿੰਨੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਹਾਰਿਆ?
America Wars Victories and Failures: ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਾਣੋ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੀ ਰਿਹਾ?
ਜਦੋਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਖੁਦ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 12 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਇਸ ਜੰਗ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਜੰਗਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਓ 1945 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ। 1945 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਰਥਕ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। 1945 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪੰਜ ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਜੰਗ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ, ਖਾੜੀ ਜੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸੋਮਾਲੀਆ, ਯਮਨ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 1991 ਦੀ ਖਾੜੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਕੋਰੀਆਈ ਯੁੱਧ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਕ ਗਿਆ
25 ਜੂਨ 1950 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕਿਮ ਇਲ ਸੁੰਗ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ। ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਅਤੇ 30 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਓਲ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਸਿਓਲ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਾਲ ਬੀਤਦਾ ਗਿਆ, ਚੀਨ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
13 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੰਗਬੰਦੀ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਚਰਚਾਵਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਰਚ 1953 ਵਿੱਚ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 27 ਜੁਲਾਈ 1953 ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਜੰਗ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਹਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿਹਤਰ ਸੀ।
ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ
ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਸਮਰਥਿਤ ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਯੁੱਧ ਜੋ 1955 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1975 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦਾਗ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕੇਗਾ।
ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ
1980 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਰਾਕ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1988 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਰਾਕ ਇਸ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗ ਲਈ ਇਸਨੇ ਹੋਰ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲਏ ਸਨ। 1990 ਵਿੱਚ, ਇਰਾਕ ਨੇ ਹੋਰ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ 37 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ‘ਤੇ, ਇਰਾਕ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੂੰ ਇਰਾਕ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਰਾਕ ਨੇ ਕੁਵੈਤ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ।
2 ਅਗਸਤ 1990 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਇਰਾਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਕੁਵੈਤ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਇਰਾਕ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਠਜੋੜ ਫੌਜਾਂ ਨੇ 16 ਜਨਵਰੀ 1991 ਨੂੰ ਇਰਾਕ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 28 ਫਰਵਰੀ 1991 ਨੂੰ, ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਕੁਵੈਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ।
ਅਮਰੀਕਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਰਾਕ-ਈਰਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿੱਤ ਸਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੇਲ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੱਖ ਬਦਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਇਰਾਕ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਕੁਵੈਤ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਇਰਾਕ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਰਿਹਾ।
2003 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਰਾਕ ‘ਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਆਰੋਪ ਲਗਾ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਗੱਠਜੋੜ ਫੌਜਾਂ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀਆਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਪੋਲੈਂਡ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 19 ਮਾਰਚ 2003 ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਇਰਾਕੀ ਫ੍ਰੀਡਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 13 ਦਸੰਬਰ 2003 ਨੂੰ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਰਾਕੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।
30 ਦਸੰਬਰ 2006 ਨੂੰ, ਸੱਦਾਮ ਨੂੰ ਬਗਦਾਦ ਨੇੜੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੇਰਾ ਲਗਾ ਕੇ ਰਿਹਾ। ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 18 ਦਸੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਇਰਾਕ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ। ਭਾਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਹ ਜੰਗ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਦੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਡੇਵਿਡ ਫਰਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਲੇਖਕ ਸਨ। ਫਰਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰਾਕ ਵਿਰੁੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣ ਗਏ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਇਰਾਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੇਤਰ ਲਈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਵੱਸ ਰਹਿ ਗਿਆ
ਸਤੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਮੁਖੀ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਆਰੋਪ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੀ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਾਟੋ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਕੰਧਾਰ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿੱਚ, ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਾਮਿਦ ਕਰਜ਼ਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ।
ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਇਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾ ਲਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2001 ਤੋਂ 2019 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ‘ਤੇ 822 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਨਾਟੋ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਹਮਲਾ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇਸਨੇ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਹਨ ਅਮਰੀਕੀ ਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਕਾਰਟਰ ਮਲਕਾਸੀਅਨ, ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ, ‘ਦ ਅਮੈਰੀਕਨ ਵਾਰ ਇਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ-ਏ ਹਿਸਟਰੀ’। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ 1945 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਅਮਰੀਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ। ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਬਾਗੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬਾਗ਼ੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਵਚਨਬੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
ਕੁਝ ਅਖੌਤੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਲਕਾਇਦਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੇ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦਾ ਖਾਤਮਾ, ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕਰਨਲ ਗੱਦਾਫੀ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਿਆ। ਬੇਂਗਾਜ਼ੀ, ਸੋਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਸਾਈਗਨ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਪਿਆ।
ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਸਵਾਰਥਮੋਰ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡੋਮਿਨਿਕ ਟਿਅਰਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਈਮੇਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਕ, ਸੀਰੀਆ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸਨ ਜਾਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕੋਈ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗਾ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ।
