2 ਸੂਬੇ, ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਤੇ 12 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ… ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸਿਰਪ ਕਿੰਨੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲਵੇਗਾ?
Poisonous Cough Syrup: ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਛਿੰਦਵਾੜਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਭਰਤਪੁਰ ਅਤੇ ਸੀਕਰ ਵਿੱਚ ਕਿਡਨੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਾਰਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਖੰਘ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਕ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦੀ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬਾਇਓਪਸੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੰਘ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਡਾਈਥਾਈਲੀਨ ਗਲਾਈਕੋਲ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ।
12 ਮਾਸੂਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਕੌਣ?
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਖੰਘ ਦੇ ਸਿਰਪ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 25 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 12 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਖੰਘ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ (ਕਫ ਸਿਰਪ) ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਰਸਾਇਣ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਖੰਘ ਦਾ ਸ਼ਰਬਤ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੇ ਅਚਾਨਕ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਛਿੰਦਵਾੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਭਰਤਪੁਰ ਅਤੇ ਸੀਕਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੰਘ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ 5 ਸਾਲਾ ਅਦਨਾਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਨ ‘ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਰੈਫਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਨੌਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਰਿਪੋਰਟ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 12 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
‘Dextromethorphan ਨਾ ਕਰੋ ਇਸਤੇਮਾਲ‘
ਸੀਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਖੰਘ ਦੀ ਦਵਾਈ ਲਿਖਣ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਐਡਵਾਇਜਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਐਡਵਾਇਜਰੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਲ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਖੰਘ ਲਈ Dextromethorphan ਸਾਲਟ ਵਾਲੇ ਸਿਰਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ। 4 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਖੰਘ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ। Dextromethorphan ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੁਰਾਕ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ Dextromethorphan ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਰਾਹੀਂ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ।
ਇਹ ਦਵਾਈ 1.33 ਲੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਹ ਦਵਾਈ
28 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦਵਾਈ (Dextromethorphan) ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਆਰਐਮਐਸਸੀਐਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ), ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ) ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮੁਫਤ ਦਵਾਈ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਮੇਟੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੰਘ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੁਣ ਤੱਕ 133,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 28 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
Coldrif ਅਤੇ Nextro-DS ਸ਼ਰਬਤ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਫ ਸਿਰਪ ‘ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਜਤਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਲੈਕਟਰ ਸ਼ੀਲੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ Coldrif ਅਤੇ Nextro-DS ਸ਼ਰਬਤਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਦਾ ਸਿਰਪ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਪਰਾਸੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਰੋਪ ਹੈ ਕਿ ਟੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
“ਕਫ ਸਿਰਪ ਵਿੱਚ ਡਾਏਥਿਲੀਨ ਗਲਾਈਕੌਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ“
ਛਿੰਦਵਾੜਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਪਵਨ ਨੰਦੁਲਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਾਇਓਪਸੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਖੰਘ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਡਾਏਥਿਲੀਨ ਗਲਾਈਕੌਲ, ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹੀ ਸਿਰਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।”