ਜਾਸੂਸੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਖ਼ੁਲਾਸੇ ਮਗਰੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਨਿਯਮ, ਹੁਣ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਣਗੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਲਾਏ ਗਏ ‘ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ’ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਾਸੂਸੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਹਿਸਾਰ ਦੀ ਯੂਟਿਊਬਰ ਜੋਤੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਹਿਮ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ (ਆਈਐੱਸਆਈ) ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਟੂਰ ਆਪਰੇਟਰ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਆੜ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਕੇ ਜਾਸੂਸੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪਾਂਸਰਡ ਟੂਰਾਂ ‘ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।

ਹਰਿਆਣਾ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ

ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐੱਚਐੱਸਜੀਐੱਮਸੀ) ਦੇ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਇੰਚਾਰਜ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋਤੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ੱਕੀ ਜਾਸੂਸੀ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪਾਂਸਰਡ ਟੂਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਟੂਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕੀ ਹੈ ਕੋਟਾ?

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ‘ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ 1974’ (Religious Shrines Protocol 1974) ਤਹਿਤ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤਹਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ (MEA) ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਸਖ਼ਤ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਾਂਘੇ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਓਸੀਆਈ (OCI) ਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ੇ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਮੌਕੇ ਕਟਾਸਰਾਜ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰੀ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

SGPC ਅਤੇ HSGMC ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਜਥਿਆਂ ਦਾ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਕੋਟਾ

ਸਾਲ 1974 ਦੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਥੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਥਿਤ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਮੁਤਾਬਕ ਚਾਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕੁੱਲ 8,000 ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ (ਵੀਜ਼ਾ ਕੋਟਾ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ:

• ਵਿਸਾਖੀ / ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ (ਅਪ੍ਰੈਲ): ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 3,000 ਸ਼ਰਧਾਲੂ
• ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ (ਮਈ-ਜੂਨ): ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1,000 ਸ਼ਰਧਾਲੂ
• ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਸੀ (ਜੂਨ): ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1,000 ਸ਼ਰਧਾਲੂ
• ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ (ਨਵੰਬਰ – ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ): ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 3,000 ਸ਼ਰਧਾਲੂ

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮੌਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਜਾਵੇਗਾ 2000 ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਜਥਾ

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਆਗਾਮੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੇ ਪਾਵਨ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਥਿਤ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਦੀਦਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 22 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 1 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਪਾਸੋਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਡੀਸੀ) ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੋਲ 12 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਬਿਨੈ-ਪੱਤਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।