Chandrayaan-3: ਚੰਦ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ?

ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦਾ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ਾਮ 6.44 ਵਜੇ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਉਤਰੇਗਾ, ਜੇਕਰ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੰਦ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ‘ਚ ਭਾਰਤ (India) ਨੇ ਚੰਦ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸਾਫਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ‘ਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਵਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਫਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਰੋ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਛੂਤ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ‘ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹਨੇਰੇ ‘ਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉੱਥੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (Chandrayaan 3) ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸਰੋ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ

ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਸਾਫਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਸਾਫਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ‘ਚ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਮਾਮਲਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਫਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਏਗਾ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ ਹੈ ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਰੀਬ 600 ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਜਟ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਸੌਫਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੇਦ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਰਤ, ਉੱਥੇ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ ਚੰਦਰਯਾਨ-3?

ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੂਲ ਮਕਸਦ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੱਭਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਵਸੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ‘ਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੀਲੀਅਮ, ਈਂਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।