ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਥਾਲੀ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਰਹੀ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ?
Fatty Liver in Young Adults: ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ 40 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ 20 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਦਹਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ 40 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ 20 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਹਨ।
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲਤ ਖੁਰਾਕ ਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿੱਲੀ ਐਮਸੀਡੀ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਡਾਕਟਰ ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬਾਹਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੈਦੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕਸ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤਲਿਆ-ਭੁੰਨਿਆ ਭੋਜਨ ਲਿਵਰ ‘ਤੇ ਚਰਬੀ ਜਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਅਜੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਿਵਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ‘ਨਾਨ-ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼’ (NAFLD) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲਿਵਰ ਉੱਤੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਕਈ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੇਡ 1, ਗ੍ਰੇਡ 2, ਲਿਵਰ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ। ਲਿਵਰ ਸਿਰੋਸਿਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਵਰ ਇੰਨਾ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਿਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਤੱਕ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
ਪੇਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਦਰਦ ਰਹਿਣਾ।
ਅਚਾਨਕ ਭਾਰ ਵਧਣਾ।
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਰਤਣ ‘ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਲਿਵਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ:
ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਘੱਟ ਸਕੇ।
ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡ (Triglyceride) ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹੋ।
