ਕੀ ਹਰ ਸੱਟ ਲਈ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਕਦੋਂ ਲਗਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ
Tetanus vaccine: ਅਕਸਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੀ ਹਰ ਸੱਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਹਰ ਸੱਟ ਲਈ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੀ। ਟੈਟਨਸ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਲਾਗ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਗ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਸੱਟ ਲਈ ਜੋਖਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਦੇ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗਲਤਫਹਮੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟੀਕਾ ਕਦੋਂ ਲਗਵਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਚੋਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਕਦਮ ਕਿਉਂ ਲੈਣੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਟੈਟਨਸ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਖਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਐਚਓਡੀ ਡਾ. ਐਲ.ਐਚ. ਘੋਟੇਕਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਹਿਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ, ਨੁਕੀਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੱਟ ਜਾਂ ਉਹ ਸੱਟਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹੋਵੇ। ਜੰਗ ਲੱਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੱਟ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕ ਟੈਟਨਸ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਤ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਸੰਕਰਮਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੈਟਨਸ ਟੀਕਾਕਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੱਟ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਟੈਟਨਸ ਟੀਕਾ ਕਦੋਂ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਟੈਟਨਸ ਟੀਕਾ ਕਦੋਂ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਇਹ ਸੱਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਹਿਸਟ੍ਰੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਟੈਟਨਸ ਟੀਕਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਡੂੰਘਾ ਜਾਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ ਲਗਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਜੇਕਰ ਸੱਟ ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਫ਼ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਖੁਰਚ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੱਟ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ 5 ਤੋਂ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟੈਟਨਸ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸੱਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ। ਜੇਕਰ ਸੱਟ ਡੂੰਘੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੋਜ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ, ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਲਾਗ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : 1 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੁਰੀਦਕੇ ਚ ਮਾਤਮ, ਹਾਫਿਜ਼ ਅੰਡਰਗ੍ਰਾਊਂਡ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਨੇ ਤੋੜੀ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ ਦੀ ਕਮਰ
Source:TV9 Hindi.com
