E-Education: ਇਹ 6 ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਿਆਰੀ
E-Education: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਹ 6 ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਇਹ 6 ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਿਆਰੀ
E-Education: ਦੇਸ਼-ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ EdTech ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Unacademy ਅਤੇ Physics Wallah ਵਰਗੀਆਂ EdTech ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਯਾਤਰਾ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਫ਼ੀਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਘਰ ਬੈਠੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਵੀ E-Education ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 6 ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਿਮ ਹੈ।
ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਹ 6 ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
SWAYAM ਪੋਰਟਲ ਤੇ IIT, IIM ਤੱਕ ਦੇ ਕੋਰਸ
Study Webs of Active-learning for Young Aspiring Minds (SWAYAM) ਪੋਰਟਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਪੋਰਟਲ ਤੇ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੱਕ ਦੇ ਕੋਰਸ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ IITs, IIMs ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੋਰਸ ਵੀ SWAYAM ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਮੂਲੀ ਫ਼ੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
NCERT ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਸਿਲੇਬਸ ਦੀਆਂ ਕਈ E-Books
National Council for Education and Research Training (NCERT) ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਸਕੂਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, NCERT ਹੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਲੇਬਸ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ NCERT ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ NCERT ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵੀ ਤੈਅ ਸਿਲੇਬਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। NCERT ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ E-Books ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
DIKSHA ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਤੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ
Digital Infrastructure for Knowledge Sharing (DIKSHA) ਪੋਰਟਲ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ NCERT ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਰਟਲ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। DIKSHA ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਵੀਡੀਓ, ਵਰਕਸ਼ੀਟਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ QR ਕੋਡ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ DIKSHA ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ-NDLI
National Digital Library of India (NDLI) ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ IIT ਖੜਗਪੁਰ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰ, ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕੰਟੈਂਟ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਡਿਜੀਟਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਆਡੀਓ ਬੁੱਕਸ
NCERT ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਡੀਓ ਬੁੱਕਸ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਵੀ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਈ-ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਡਿਜੀਟਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਆਡੀਓ ਬੁੱਕਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਵੀ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ PM e-VIDYA
PM e-VIDYA ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕੰਟੈਂਟ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ DIKSHA ਪੋਰਟਲ ਦੇ ਨਾਲ TV ਚੈਨਲ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਪੌਡਕਾਸਟ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। PM e-VIDYA ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਖ ਅਤੇ ਸੁਣ ਸਕਣ।