ਈਰਾਨ ਲਈ ਕੰਧ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਚੀਨ, ਕਿਉਂ ਹੈ ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੋਸਤੀ ?
ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਜੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨ ਈਰਾਨ ਲਈ ਕੰਧ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਆਓ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ।
ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗੁਆਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਮਰਥਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਰੁੱਧ ਈਰਾਨ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਚੀਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਤ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਰਥਿਕ। ਚੀਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵੀ ਇਸ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਈਰਾਨ ਚੀਨ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਪੱਛਮੀ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜਿੰਗ-ਤਹਿਰਾਨ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਹੈ ਊਰਜਾ
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੀਜਿੰਗ-ਤਹਿਰਾਨ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਊਰਜਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਚੀਨ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 1.3 ਤੋਂ 1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਇਹ ਤੇਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ $8 ਤੋਂ $10 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਸਸਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵਪਾਰ ਈਰਾਨ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਚੀਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਚੀਨ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਈਰਾਨ ਦਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਚੀਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਕਈ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ
ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਕਈ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ HQ-9B, ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ CM-302 ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਐਂਟੀ-ਸ਼ਿਪ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ, ਚੀਨੀ S-400, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, YLC-8B UHF ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਾਡਾਰ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਹ 3D ਰਾਡਾਰ ਦੂਰੋਂ F-35 ਅਤੇ B-2 ਵਰਗੇ ਸਟੀਲਥ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੀਤੀ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਚੀਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
