4 ਜੱਜ ਅਮਰੀਕਾ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ … ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ 5 ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ

ਹੇਗ ਸਥਿਤ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਵਿਵਾਦ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ। 5 ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਅੱਤਲੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ ‘ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਦਾਲਤੀ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਕੀਲ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਿਉਂ ਠਹਿਰਾਇਆ?

ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੱਤਵਾਦ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਦਾਲਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂ ਅਦਾਲਤ ਕੋਲ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਰੋਕਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।” ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ।

2 ਜੱਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ, 2 ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ

ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੱਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2 ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਵਿਵਾਦ ਸੰਬੰਧੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ।

1. ਸੀਨ ਡੀ. ਮਰਫੀ – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਰਫੀ 2011 ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਮਰਫੀ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

2. ਡਬਲਯੂ. ਵੁਟਰੇਟ – ਉਹ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਯੂ ਲਿਊਵਨ ਤੋਂ Bioscience Engineering ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਵਾਦ ਕਾਰਨ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

3. ਜੈਫਰੀ ਪੀ. ਮਿਨਾਰ – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੈਫਰੀ ਵੀ 5 ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬੈਂਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਯੂਐਸ ਸੌਲੀਸਿਟਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ 2011 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ ਯੂਐਸ ਸਟੇਟ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

4. ਸ਼ੌਕਤ ਅਲ ਖਸ਼ਵਾਨੇਹ – ਜਾਰਡਨ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਟੇ ਰਾਹੀਂ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

5. ਡੋਨਾਲਡ ਬਲੈਕਮੋਰੇ – ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ। 2011 ਵਿੱਚ, ਬਲੈਕਮੋਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂਦਾ ਕੰਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਸੀ।