ਕਿਉਂ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸਾਵਣ ਦੇ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ? ਜਾਣੋ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਲਈ ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਕਿਸੇ ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬੜੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਸਕਣ।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਲਈ ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਕਿਸੇ ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬੜੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਸਕਣ। ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਵਰਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਅਕਸਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਕਿਸੇ ਸਾਲ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਪੰਚਾਂਗ ਅਤੇ ਖਗੋਲੀ ਗਣਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਕਿਉਂ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ?
ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਸਾਡੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਚਾਂਗ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਗਣਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਮਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨਾ ਔਸਤਨ 29.5 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ 30 ਜਾਂ 31 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਅੰਤਰ ਸਾਵਣ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਘਟਣਾ ਅਤੇ ਵਧਣਾ
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਵਿੱਚ ਤਿਥੀਆਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਘਟਣ ਅਤੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਈ ਤਿਥੀ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ‘ਟੁੱਟ’ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤਿਥੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਲਗਭਗ 29 ਜਾਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਕੇਵਲ 4 ਸੋਮਵਾਰ ਹੀ ਆ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਦੋਂ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਖੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰੇ 30 ਜਾਂ 31 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 5 ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਧਿਕਮਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ‘ਅਧਿਕਮਾਸ’ ਜਾਂ ‘ਮਲਮਾਸ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਧਿਕਮਾਸ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਰੀਬ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਯਾਨੀ 59 ਤੋਂ 60 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਦੁਰਲੱਭ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ 8 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ 2026 ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ
ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਆਉਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
ਪਹਿਲਾ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ: 3 ਅਗਸਤ 2026
ਦੂਜਾ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ: 10 ਅਗਸਤ 2026
ਤੀਜਾ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ: 17 ਅਗਸਤ 2026
ਚੌਥਾ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ: 24 ਅਗਸਤ 2026
ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ ਵਰਤ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਵਣ ਦਾ ਹਰ ਦਿਨ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਚੰਗੇ ਵਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸੁਖੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਚਾਂਗ ਦੀ ਗਣਨਾ ਚਾਹੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ 4 ਹੋਣ ਜਾਂ 5, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਹਰ ਦਿਨ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
