ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਦਹਿਨ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਣੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਵਣ ਦਾ ਦਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ
Dussehra 2025: ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਦਸੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਹਿਰੇ 'ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਹਿਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਸੌਰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਦੋਦਰੀ ਦਾ ਨਾਨਕਾ ਘਰ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੰਦਸੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਵਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਜਾਂ ਵਿਜੈਦਸ਼ਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦਹਿਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੁਸ਼ਹਿਰੇ ‘ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਹਿਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ? ਦਰਅਸਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਦੁਸ਼ਹਿਰੇ ‘ਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਦਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਦਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ… ਮੰਦਸੌਰ,
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ‘ਜਵਾਈ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੰਦਸੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਹਿਰੇ ‘ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਹਿਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਸੌਰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਦੋਦਰੀ ਦਾ ਨਾਨਕਾ ਘਰ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੰਦਸੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਵਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਜਵਾਈ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਦਹਿਨ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਸਰਖ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਵਣ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਨਾਨਕਾ ਘਰ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਿਸਰਖ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਵਣ ਦਹਨ ਜਾਂ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸਰਖ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਸਹਿਰੇ ‘ਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਸਾੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਗੜ੍ਹਚਿਰੌਲੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ: ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਕੁਲ ਦੇਵਤਾ ਹਨ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੜ੍ਹਚਿਰੌਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁਸਹਿਰੇ ‘ਤੇ ਰਾਵਣ ਦਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਬੈਜਨਾਥ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: ਇੱਕ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਸਥਾਨ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੈਜਨਾਥ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦਹਿਨ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰੰਪਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਅਸ਼ੁੱਭ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਦੇਵਘਰ, ਝਾਰਖੰਡ: ਰਾਵਨੇਸ਼ਵਰ ਧਾਮ
ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਦੇਵਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬਾਬਾ ਬੈਦਿਆਨਾਥ ਧਾਮ, ਬਾਰਾਂ ਜਯੋਤਿਰਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣੇਸ਼ਵਰ ਜਯੋਤਿਰਲਿੰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਵਣ ਨੇ ਇਸ ਜਯੋਤਿਰਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਅਥਾਹ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
