Basant Panchami Puja Vidhi: ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਭਰ ‘ਚ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ, ਜਾਣੋ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
Saraswati Puja: ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ 2026 ਗਿਆਨ, ਕਲਾ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁੱਭ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Saraswati Puja 2026: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ‘ਚ ਵਿੰਧਿਆਚਲ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ, ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕਾਲਿ ਦਾਸ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। । ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁੱਭ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੀ ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ, ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 2:28 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ, 24 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 1:46 ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਗਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗਿਆਨ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਹੁਨਰ ‘ਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਗਲਿਕ ਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸੰਗੀਤ, ਕਲਾ, ਭਾਸ਼ਣ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਅਧਿਐਨ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਂ
ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭ ਪੂਜਾ ਮਹੂਰਤ: ਸਵੇਰੇ 7:13 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:33 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਿਆਨ, ਲਿਖਤ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਸਫਾਈ: ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠੋ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਤੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ।
ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ: ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਸੰਤ ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਨਾ: ਘਰ ‘ਚ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਦੀਵਾ ਤੇ ਧੂਪ ਜਗਾਓ: ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ ਅਤੇ ਧੂਪ ਜਗਾਓ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਫੁੱਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ: ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ, ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਰੋਲੀ, ਹਲਦੀ ਤੇ ਕੇਸਰ ਭਾਤ ਤੇ ਬੂੰਦੀ ਦੇ ਲੱਡੂ ਵਰਗੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਚੜ੍ਹਾਓ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਵੀਣਾ: ਪੂਜਾ ਕਮਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਨੋਟਬੁੱਕਾਂ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਧਨ ਰੱਖੋ ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ।
ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਮੰਤਰ
ਸਰਸਵਤੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
या देवी सर्वभूतेषु विद्या रूपेण संस्थिता. नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥
ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਪ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ‘ਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ 108 ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ 108 ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Disclaimer: ਇਸ ਖ਼ਬਰ ‘ਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। TV9 ਪੰਜਾਬੀ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
