Punjabi News Photo Gallery Knowledge Photo weighing 370 kg launched in 1975 what was the name of isros first satellite know in punjabi

ਵਜ਼ਨ 370 ਕਿਲੋ, 1975 ‘ਚ ਹੋਇਆ ਆਗਾਜ਼ ਇਸਰੋ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ?

TV9 Punjabi

Published:

08 Sep 2026 17:44 PM IST

ISRO: 1975 ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਆਰਿਆਭੱਟ ਲਾਂਚ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 360 ਕਿਲੋ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਕੰਮ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ ਇਸਰੋ (ISRO) ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚੇ ਹਨ। ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਕਈ ਮਿਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਘਰਸ਼ਪੂਰਨ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ‘ਆਰਿਆਭੱਟ’ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਰੋ ਨੇ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1975 ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਕੇਟ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ (USSR) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।

2 / 5

ਨਾਮ ‘ਆਰਿਆਭੱਟ’ ਹੀ ਕਿਉਂ? ਇਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਰਿਆਭੱਟ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ’ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ੂਨਯ (ਜ਼ੀਰੋ) ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਰਗੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

3 / 5

ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਕਿਉਂ ਲਈ? 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕੇਟ ਯਾਨੀ ਲਾਂਚ ਵ੍ਹੀਕਲ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ-ਸੋਵੀਅਤ ਪੁਲਾੜ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਆਰਿਆਭੱਟ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਆਰਿਆਭੱਟ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਕਾਪੁਸਤਿਨ ਯਾਰ ਲਾਂਚ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਕੌਸਮੌਸ-3M ਰਾਕੇਟ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕੋਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

4 / 5

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਸੀ? ਆਰਿਆਭੱਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਮੌਸਮ ਵਰਗੇ ਵਿਹਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ। ਇਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਕਰੀਬ 360 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਗੋਲਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਤਹ ’ਤੇ ਸੌਰ ਪੈਨਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ—ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਕਸ-ਰੇ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ,ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ

5 / 5

2 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ’ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ…ਆਰਿਆਭੱਟ ਦੇ ਲਾਂਚ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ 2 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ’ਤੇ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਪਕਰਣ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ 1992 ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਸੜ ਗਿਆ।

Unable to load recommendations.

LIVETV

Tag :

1 ਕਿਲੋ ਖੰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਗੰਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? 100 ਕਿਲੋ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨੀ ਖੰਡ

ਰੇਜ਼ਰ ਬਲੇਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਖਾਸ ਕੱਟ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜਾਣੋ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਰਾਜ਼

ਪੁਲਿਸ ਕਦੋਂ ਚਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਗੋਲੀ? ਆਰੋਪੀ ਦੇ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਤੱਕ ਜਾਣੋ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨ

ਕੀ ਹਵਾ ‘ਚ ਵੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਚਲਾਨ? ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ‘ਤੇ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ

ਮਨੀ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਫਿੱਕੇ? ਜਾਣੋ ਘਰੇਲੂ ਖਾਦ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ