World Sleep Day: ਕੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਹੈ ਲਾਜ਼ਮੀ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਾਹਿਰ

Image Credit source: Getty Images

ਨੀਂਦ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਸਾਡੀ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੀਚਾਰਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਥਕਾਵਟ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨਚਰੀਆ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਿਆਦ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਆਰ.ਐਮ.ਐਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਸੁਭਾਸ਼ ਗਿਰੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਉਮਰ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ 7 ਤੋਂ 9 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੰਮਕਾਜੀ ਲੋਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਘੱਟ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ

ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾ ਲੈਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਥਕਾਵਟ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਕਮੀ, ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਮੋਟਾਪਾ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਹੀ, ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਲਸ, ਊਰਜਾ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਹੈ ਅਹਿਮ

ਸਿਰਫ਼ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਉਨੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਟੁੱਟਵੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸੌਣਾ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਮਾਹੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਊਰਜਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।