World Health Day: ਚੀਨ-ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਨੰਬਰ-1 ਬਣਿਆ ਤਾਈਵਾਨ? ਜਾਣੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਹੈਲਥ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਰਾਜ਼
World Health day 2026: ਅੱਜ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ' (World Health Day) ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਥੀਮ 'ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕਜੁੱਟ - ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੋ' ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈਲਥ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਤਾਈਵਾਨ' ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚੀਨ-ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕਿਵੇਂ ਨੰਬਰ-1 ਬਣਿਆ ਤਾਈਵਾਨ? ਜਾਣੋ ਹੈਲਥ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਰਾਜ਼
ਅੱਜ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ’ (World Health Day) ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਥੀਮ ‘ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕਜੁੱਟ – ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੋ’ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈਲਥ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ‘ਤਾਈਵਾਨ’ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ‘ਸੀਈਓ ਵਰਲਡ ਕੇਅਰ ਇੰਡੈਕਸ’ (CEO World Care Index) ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਦਾ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ਇੰਨਾ ਕਾਮਯਾਬ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਸੁਲਭ, ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਹੈਲਥ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇਲਾਜ ਬਹੁਤ ਸੁਲਭ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਉਪਯੋਗ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ‘ਸੀਈਓ ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਕੇਅਰ ਇੰਡੈਕਸ’ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਲਾਗਤ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸੌਖੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
1. ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ
ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਉਸਦਾ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਸਿਸਟਮ’ (NHI) ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਹਸਪਤਾਲ, ਕਲੀਨਿਕ, ਟੈਸਟ, ਸਰਜਰੀ, ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣਾ ਪੈਂਦਾ।
2. ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਇਲਾਜ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਓਪੀਡੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖਰਚਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਡਾ ਖਰਚਾ ਖੁਦ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਲਾਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (Quality) ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਆਧੁਨਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਾਕਟਰ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
3. ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ
ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਉੱਥੇ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚਾ ਇੰਨਾ ਸੰਘਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਆਬਾਦੀ ਪਿੱਛੇ ਲਗਭਗ 2 ਤੋਂ 2.5 ਡਾਕਟਰ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਸਟਮ ਕਾਰਨ ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੁਰੰਤ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
4. ਸਮਾਰਟ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ
ਤਾਈਵਾਨ ਨੇ ਹੈਲਥ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਕੋਲ ਇੱਕ ‘ਸਮਾਰਟ ਹੈਲਥ ਕਾਰਡ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਹਿਸਟਰੀ, ਬੀਮਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਖਰਚਾ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਈ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
5. ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਤਾਈਵਾਨ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ (Prevention) ‘ਤੇ ਵੀ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਟੀਕਾਕਰਨ, ਕੈਂਸਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ‘ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਵੀ ਘੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ CEO World Care Index?
ਇਹ ਇੰਡੈਕਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਢਾਂਚਾ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਈਵਾਨ ਦਾ ਇਸ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੋਣਾ ਉਸਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।
ਤਾਈਵਾਨ ਬਨਾਮ ਭਾਰ
ਜੇਕਰ ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2024 ਦੇ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਤਾਈਵਾਨ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ 78ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ। ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪਾੜਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ‘ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ’ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੇ ਕਾਫੀ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਈਵਾਨ ਵਰਗੀ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅਜੇ ਕਾਫੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।