ਜਿੰਨਾਹ ‘ਤੇ ਗੱਦਾਰੀ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਿਉਂ ਲਗਾ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੁਸਲਿਮ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਿਆਰੀ?
Mohammad Ali Jinnah: ਜਿੰਨਾਹ ਨੇ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਵੰਡ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੀਟਿੰਗ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਖਾਕਸਰਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨਾਹ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਆਰੋਪ ਲਗਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਵਿਗੜ ਗਈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡਣੇ ਪਏ।
ਖਾਕਸਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਭੀੜ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਲਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਜਿੰਨਾਹ ਸਨ। ਜਿੰਨਾਹ ਨੇ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਵੰਡ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਹੋਟਲ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਖਾਕਸਰਾਂ ਜਿੰਨਾਹ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਆਰੋਪ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਖਾਕਸਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਰਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪ ਹੋਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡਣੇ ਪਏ। ਦਰਜਨਾਂ ਖਾਕਸਰਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੰਗਾਮਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਸਕਿਆ।
ਜਿੰਨਾਹ 3 ਜੂਨ 1947 ਨੂੰ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਝਿਜਕਦੇ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਪੰਗ ਅਤੇ ਦੀਮਕ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨੇ ਜਿੰਨਾਹ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਿੰਨਾਹ ਨੇ ਲੀਗ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਕਾਰਨ, ਜਿੰਨਾਹ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਿੰਨਾਹ ਦਾ ਰੇਡੀਓ ‘ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਠੱਗਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ
ਲੀਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਠੱਗਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਉਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸੁਪਨਾ ਜਿੰਨਾਹ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਜਿੰਨਾਹ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 9 ਅਤੇ 10 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਲੀਗ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਇਸ ਚਰਚਾ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਮਾਹੌਲ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਸੀ।
ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੌਲਾਨਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੁਸਲਿਮ ਆਗੂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਲੀਗ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਿੰਸਕ ਝੜਪਾਂ, ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦੀ ਬਰਸਾਤ
“ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ” ਅਤੇ “ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ” ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋਇਆ। ਖਾਕਸਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੀੜ ਬੇਲਚੇ ਫੜਦੀ ਹੋਈ ਅਤੇ “ਜਿਨਾਹ ਨੂੰ ਮਾਰੋ” ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਹੋਟਲ ਦੇ ਲਾਉਂਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਲੀਗ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪ ਹੋ ਗਈ। ਹੋਟਲ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਫਰਨੀਚਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਸੁੰਦਰ ਲਾਅਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗਮਲੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ।
ਖਾਕਸਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਸੁੱਟਣੇ ਪਏ। ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਕਈ ਗਾਹਕ ਵੀ ਇਸਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿੰਨਾਹ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਖਾਕਸਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ
ਜਿੰਨਾਹ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਲੀਗ ਗਾਰਡਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ ਦੱਸਿਆ। ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਜਿੰਨਾਹ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਾਜਬ ਵੇਰਵੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਲੀਗ ਦਾ ਇਹ ਐਲਾਨ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਨਹਿਰੂ-ਪਟੇਲ ਨੇ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, “ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ।” ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿੰਨਾਹ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਦਾ ਆਰੋਪ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਜਿੰਨਾਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੂਲ ਮੰਗ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਸਨ।
ਜਿੰਨਾਹ ਨੇ ਮਿਲਤ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ
ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਦੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਸਥਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੂਵਮੈਂਟ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਮਿਲਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ ਕਿਹਾ। ਸਟੈਨਲੀ ਵੋਲਪਰਟ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “ਜਿੰਨਾਹ-ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਤੋਂ ਕਾਇਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ” ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਜਿੰਨਾਹ ਨੇ ਮਿਲਤ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਨੇ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਪਾਹਜ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡਾਂਗੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਾਂਗੇ।”
