ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਉਤਰਦੇ, ਜਾਪਾਨੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ‘ਤੇ PM ਮੋਦੀ ਦਾ ਅੱਜ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ, ਜਾਣੋ ਇਤਿਹਾਸ
International Yoga Day 2026: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ 2026 ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਸੜਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਈ ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸੜਕ 'ਤੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਉਤਰਦੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜਾਪਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਨਵੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੱਲਾਂ।
ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਰੈੱਡ ਰੋਡ
ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਸਿਰਫ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗਵਾਹ ਰਹੀ ਹੈ। 21 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਇਸੇ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ। ਆਓ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਚੌੜੀ ਸੜਕ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਦਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸਰਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਛਾਣ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
ਇਹ ਸੜਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਲਗਭਗ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਫੌਜੀ ਪਰੇਡਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੜਕ ਖੇਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੂਟਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਰੈੱਡ ਰੋਡ 1920 ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ
ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ?
ਇਸ ਸੜਕ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਰੰਗ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਲਾਲ ਬੱਜਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਕਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਦਿੱਖ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਡਾਮਰ ਜਾਂ ਤਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ “ਰੈੱਡ ਰੋਡ” ਨਾਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਿਹਾਸ
ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅਧਿਆਇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1939-1945) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਜਾਪਾਨੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਨਵੇਅ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੜਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਇਸਨੂੰ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ, ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਰੈੱਡ ਰੋਡ
ਫੌਜੀ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ
ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦੀ ਫੌਜੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ, ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੜਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਅਕਸਰ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੜਕ ਦਾ ਖਾਕਾ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ: ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜਪਥ (ਡਿਊਟੀ ਦਾ ਮਾਰਗ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਫੌਜ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝਾਕੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ: 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਪਰੇਡ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਕਾਰਨੀਵਲ: ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ ‘ਤੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਰਨੀਵਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਗੋਲਿਕ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ
ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੜਕ ਇੰਨੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਮੇਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਭੀੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਰਾਜ ਭਵਨ ਤੋਂ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਤੱਕ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ
ਇਸ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਹਨ। ਸ਼ਾਮਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਪੂਰੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਨੋ-ਵਹੀਕਲ ਜ਼ੋਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ‘ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦਾ ਸਥਾਨ
ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਡਾਮਰ ਦੀ ਸੜਕ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇਖਿਆ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲੈਂਡਿੰਗ ਗਰਾਊਂਡ, ਹੁਣ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਚੌੜਾਈ, ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੜਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੈਲਾਨੀ, ਰੈੱਡ ਰੋਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।