ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਮਿਲੀ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹੜੇ 5 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਇਜਾਜ਼ਤ?

ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ

ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਦੋਸਤਾਨਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਰਸਤਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕਿਸ ਲਈ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਹੈ?

ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਬੰਦ ਹੈ?

ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘੇ ਸਨ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਈਰਾਨ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਮਲੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਲੈ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕਿਸ ਲਈ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਹੈ?

ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼

ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਕਿਉਂ ਜਰੂਰੀ?

ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲਡਮਰੂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇਲ ਅਤੇ LNG ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤਕ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਐਲਐਨਜੀ ਦਾ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹਣ ਲੱਗ ਗਈਆਂ।

ਇਸ ਰੂਟ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਿੰਨਾ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ?

ਅਮਰੀਕੀ ਊਰਜਾ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ, ਹਰ ਰੋਜ਼ 2 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਹੀ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ 600 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (447 ਅਰਬ ਪਾਉਂਡ) ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਤੋਂ, ਸਗੋ ਇਰਾਕ, ਕੁਵੈਤ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ 300 ਜਹਾਜ਼ ਲੰਘਦੇ ਹਨ

ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਗਭਗ 3,000 ਜਹਾਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਊਰਜਾ ਨਿਰਯਾਤ ਈਰਾਨ ਸਮੇਤ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਜਲਡਮਰੂ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਚੀਨ ਹੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 90% ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ।