Mothers Day 2026: ਜੀਜਾਬਾਈ ਤੋਂ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਤੱਕ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਮਹਾਪੁਰਸ਼? 10 ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਸਮਝੋ
Inspiring Indian Mothers Who Shaped Legendary Leaders: ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਠ ਮਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਵੱਡੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਦਰਜ਼ ਡੇਅ (Mother's Day) ਮੌਕੇ ਜਾਣੋ ਅਜਿਹੀਆਂ 10 ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਂਝ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਮਾਂ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਹੀ ਹਰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਮਾਂ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਫੜ ਕੇ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੁਰਨਾ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੇ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਤਾਂ ਸਾਲ ਦੇ 365 ਦਿਨ ਵੀ ਘੱਟ ਹਨ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਮਦਰਜ਼ ਡੇਅ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਇਸ ਵਾਰ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਦਰਜ਼ ਡੇਅ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੌ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ। ਮਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੀ ਸੀ। ਆਓ, ਇਸ ਮਦਰਜ਼ ਡੇ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੱਸ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਣੀਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪਾਲੇ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚਰਿੱਤਰ ਗੜ੍ਹੇ।
1- ਜੀਜਾਬਾਈ: ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਜੀਜਾਬਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੰਸਕਾਰ ਗੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੂੰ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਗੀ। ਜੀਜਾਬਾਈ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰਾਜਸੱਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਕਦੇ ਵੀ ਅਨਿਆਇ ਅੱਗੇ ਨਾ ਝੁਕਣ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੀਰਜ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦਵੀ ਸਵਰਾਜ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਬਣਾਇਆ।
ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਮਾਤਾ
2- ਪੁਤਲੀਬਾਈ: ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਪੁਤਲੀਬਾਈ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਸਾਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸਨ। ਨਿੱਕੇ ਮੋਹਨਦਾਸ ਗਾਂਧੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚ, ਅਹਿੰਸਾ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਠ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ। ਪੁਤਲੀਬਾਈ ਦਾ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਹੀ ਮੁੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇ। ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੀ ਸੀ।
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਪੁਤਲੀਬਾਈ।
3- ਜੈਵੰਤਾਬਾਈ: ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਜੈਵੰਤਾਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਬੀਜ ਬੋਏ। ਉਹ ਰਾਜਘਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਨਮਾਨ ਧਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਕਠਿਨ ਜੀਵਨ ਚੁਣਿਆ, ਪਰ ਗੁਲਾਮੀ ਕਦੇ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਘਾਹ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈ। ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਸਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ, ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਮਾਂ
4- ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ: ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੁਭਾਉ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਰਿੰਦਰਨਾਥ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਬਣੇ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਬਹੁਤ ਜਿਗਿਆਸੂ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਰਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀ ਸਮਝਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਬੁੱਧੀ, ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।
ਵਿਦਿਆਵਤੀ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ
5- ਵਿਦਿਆਵਤੀ: ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਨਿੱਕੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਅਨਿਆਇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕੰਬਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਬਲਿਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਮਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੀ ਮਾਤਾ।
6- ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਦੇਵੀ: ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਦੇਵੀ ਬਹੁਤ ਸੰਸਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਭਾਸ਼ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੀ। ਸੁਭਾਸ਼ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਨੇਤਾਜੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ।
7- ਰਾਮਦੁਲਾਰੀ ਦੇਵੀ: ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਰਾਮਦੁਲਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਈ । ਜਦੋਂ ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ-ਕਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਧਨ ਵੀ ਘੱਟ ਸਨ। ਪਰ ਮਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ। ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵੇਖੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਉ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰਤਾ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਪਰ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਸਨ। ਜੈ ਜਵਾਨ, ਜੈ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਹੀ ਰੱਖੀ ਸੀ।
ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ
8- ਮੂਲਮਤੀ: ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਮੂਲਮਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕਤਾ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕਰਤੱਵ ਦੇ ਸਬਕ ਸਿਖਾਏ। ਬਿਸਮਿਲ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਾਹਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਪਤੀ ਮੰਨਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਿਸਮਿਲ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੂਲਮਤੀ ਨੇ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਬਿਸਮਿਲ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਟੱਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਅਟੱਲ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ।
ਮਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤਾ
9- ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੋਮਲ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਨਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀਆਂ ਸਨ। ਨਾਨਕ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਦਿਖਾਵਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਅਜੀਬ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਸੀ।
10- ਆਰਿਆੰਬਾ: ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਿਆ ਦੀ ਮਾਤਾ
ਆਰਿਆੰਬਾ ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਮਹਿਲਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਕਰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਮਨ ਵੈਰਾਗ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਮਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਆਰਿਆੰਬਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਹੀ ਬਾਲਕ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਨੀ ਮਹਾਨ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦਾ ਮੌਨ ਤਿਆਗ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਗੱਲ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਘਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਹੀ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ, ਉਸ ਦਾ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਜਾਬਾਈ ਨੇ ਸਵਰਾਜ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਤਲੀਬਾਈ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਜੈਵੰਤਾਬਾਈ ਨੇ ਸਵਾਭਿਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਹਨ। ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਿਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Source:TV9 Hindi.com
