ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਬਰਫ਼? ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੱਕ Snowfall, ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਯਾਤਰਾ ਮੁਲਤਵੀ
Snowfall Science: ਮਨਾਲੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੱਕ ਸੈਲਾਨੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਕਈ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਈਵੇਅ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਿਮਲਾ-ਮਨਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿੱਚ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੜਕ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ 26 ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਨੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕਟੜਾ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਯਾਤਰਾ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਹੁਣ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ? ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਬਰਫ਼?
ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਵਾ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਠੰਡ ਦਾ ਸਹੀ ਸੁਮੇਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਲਈ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਬੱਦਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਗਰਮ ਹਵਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਛੋਟੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਬੱਦਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਨੋ ਐਂਡ ਆਈਸ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਵੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਬਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ (0°C ਜਾਂ 32°F) ‘ਤੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ (0°C ਜਾਂ 32°F) ‘ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤਾਂ ਬਰਫ਼ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਇਸ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੀ ਪਰਤ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਪਿਘਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Vaishno Devi Yatra in Jammu & Kashmir has been suspended after heavy rainfall at Katra and snowfall at Bhawan. Beautiful pictures from Bhawan. Jai Mata Di! pic.twitter.com/QVQxzDeVAF
— Aditya Raj Kaul (@AdityaRajKaul) January 23, 2026
ਵਿਗਿਆਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 5°C (41°F) ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਰਫ਼ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਮੌਸਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਬਰਫ਼ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਨਮੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋਵੇ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਰਫ਼-ਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਸੁੱਕੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਨਮੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੰਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
