ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੰਬੇ ਹਾਊਸ ਤੱਕ, ਜਾਣੋ ਕਿਉਂ ਟਾਟਾ ਦੇ ਹਰ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ ਨੋਏਲ ਟਾਟਾ
Noel Tata: ਨੋਏਲ ਟਾਟਾ ਹੁਣ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ, ਜੋ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਟਾਟਾ ਦਾ ਅਗਲਾ ਕਿੰਗਮੇਕਰ ਕੌਣ?
ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨੋਏਲ ਟਾਟਾ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ, ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੌਤੇਲੇ ਭਰਾ ਰਤਨ ਟਾਟਾ, ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਐੱਨ. ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਵੱਲੋਂ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨਾ ਲੈਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਨੋਏਲ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਅਗਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਰ ਦੋਰਾਬਜੀ ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟ ਨੇ ਹੁਣ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨੋਏਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟਸ ਦੀ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 66 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਗਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਚੋਣ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਦੇ ਆਰਟਿਕਲਜ਼ ਆਫ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੇ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨੋਏਲ ਦੇ ਸਫਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟਾਈਲ ਵੱਲ ਵੀ ਮੁੜ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੋਏਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਟਾਟਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਤੋਂ ਟ੍ਰੈਂਟ ਤੱਕ
12 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਨਵਲ ਅਤੇ ਸਿਮੋਨ ਟਾਟਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ ਨੋਏਲ ਨੇ ਸਸੈਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ INSEAD ਤੋਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਜ਼ਿਕਿਊਟਿਵ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਟਾਟਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਨੇਸਲੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰੈਂਟ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਨਜ਼ਿਊਮਰ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ।
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਟ੍ਰੈਂਟ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਸਟੋਰ ਰਿਟੇਲਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੋਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਸਟਸਾਈਡ ਅਤੇ ਜੂਡੀਓ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨੋਏਲ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਰੈਵਨਿਊ 20,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਂਟ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮ ਬੈਠਕ (AGM) ਵਿੱਚ ਨੋਏਲ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰਹੋਲਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮ ਬੈਠਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਟਾਟਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ। ET ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, 2010 ਤੋਂ 2021 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨੋਏਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਰੈਵਨਿਊ ਲਗਭਗ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਤੱਕ
ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਟਾਟਾ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨੋਏਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ। ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟਸ ਨੇ ਨੋਏਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਏ ਜੋ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਨੋਏਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੀਡਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਂਟ, ਟਾਟਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਵੋਲਟਾਸ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਜਦਕਿ ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਟਾਈਟਨ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨੋਏਲ ਅਤੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ
ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੋਏਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰੇ ਸਨ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਨੋਏਲ ਨੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਤੋਂ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਰਣਨੀਤਿਕ ਰੋਡਮੈਪ, ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਪੂਰਜੀ ਪਾਲੋਂਜੀ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਐਗਜ਼ਿਟ ਆਪਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਦੀ ਲਿਸਟਿੰਗ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਮੰਗੀ ਸੀ।
ਮਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਦੀ ਬੋਰਡ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੋਏਲ ਵੱਲੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਭਵਿੱਖੀ ਗ੍ਰੋਥ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਨੋਏਲ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਬਿਗਬਾਸਕੇਟ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੀ ਬੋਰਡ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੋਏਲ ਦਾ ਫੀਡਬੈਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਟਾਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ।
ਨੋਏਲ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਨੋਏਲ ਖੁਦ ਵੀ ਟਾਟਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ 70 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਛੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਨਾਨ-ਐਗਜ਼ਿਕਿਊਟਿਵ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਾਲਿਸੀ ਤਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਂਟ, ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ, ਟਾਈਟਨ, ਵੋਲਟਾਸ, ਟਾਟਾ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਨੋਮਿਨੀ ‘ਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਸ ਨਾਲ ਟਾਟਾ ਸੰਸ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਟਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਰੁੱਪ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਗਰੁੱਪ ਮਿਲੇਗਾ ਜੋ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਏਵੀਏਸ਼ਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਪਰ ਬੰਬੇ ਹਾਊਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਅਗਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਨੋਏਲ ਟਾਟਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਵੇਗੀ—ਉਹੀ ਨੋਏਲ ਟਾਟਾ ਜੋ ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਵਰ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।