ਭਾਰਤ ‘ਚ ਚੋਰੀ-ਛੁਪੇ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਇਹ 2 ਕ੍ਰੀਮਾਂ, ਲਗਾਈਆਂ ਤਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪੂਰਾ ਚਿਹਰਾ!
Pakistan Cosmetics: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਗੋਰੀ ਬਿਊਟੀ ਕ੍ਰੀਮ ਅਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਵ੍ਹਾਈਟਨਿੰਗ ਕ੍ਰੀਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੈਮਿਕਲ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ 2 ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹੋ ਸਾਵਧਾਨ!
ਸੁੰਦਰ ਦਿਖਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਊਟੀ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਆਦਤ ਸਿਹਤ ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਯਾਨੀ ਸੈਂਟਰਲ ਡਰੱਗਸ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੰਟਰੋਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (CDSCO) ਨੇ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗੋਰੀ ਬਿਊਟੀ ਕ੍ਰੀਮ (Goree Beauty Cream) ਅਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਵ੍ਹਾਈਟਨਿੰਗ ਕ੍ਰੀਮ (Chandni Whitening Cream) ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਨਲਾਈਨ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ ਰਾਹੀਂ ਘਰ-ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਬਿਨਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ
ਸੀਡੀਐਸਸੀਓ (CDSCO) ਨੇ 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਬਲਿਕ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੋਟਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਇੰਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈਵੀ ਮੈਟਲਜ਼ (Heavy Metals) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੈਅ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਤੁਹਾਡੀ ਸਕਿਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੌਕਸਿਕ ਇਫੈਕਟਸ (Toxic Effects) ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਗੋਰੀ ਬਿਊਟੀ ਕ੍ਰੀਮ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸਥਿਤ ਗੋਰੀ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵ੍ਹਾਈਟਨਿੰਗ ਕ੍ਰੀਮ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਐਸਜੇ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਿਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡਰੱਗਸ ਕੰਟਰੋਲਰ ਜਨਰਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (DCGI) ਰਾਜੀਵ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਰਕੁਲਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਰਕੁਲਰ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਵੈਧ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੰਨੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰੋਡਕਟ Amazon, Flipkart, Meesho ਅਤੇ Tata 1mg ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਨੂੰ Made in India ਦੱਸ ਕੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। TradeIndia ਅਤੇ ShopClues ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। JioMart ਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸੇਲਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਸਫ਼ਾਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਇੱਕ ਆਨਲਾਈਨ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ ਸੇਲਰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸੇਲਰਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਈਟ ਤੇ ਗੋਰੀ ਬਿਊਟੀ ਕ੍ਰੀਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨੇਹਾ ਆਰਗੈਨਿਕ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੀਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਅਤੇ ਮੀਸ਼ੋ ਨੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਨਾਨ-ਕੰਪਲਾਇੰਟ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੀਸ਼ੋ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸੇਲਰ ਨੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੀਸ਼ੋ ਨੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਕ੍ਰੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਿਸਟਿੰਗ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮਾਨ?
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ (Operation Sindoor) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ ਫੌਰਨ ਟ੍ਰੇਡ (DGFT) ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਭਾਰਤ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੰਪਲਾਇੰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਨੀ ਟੀਮਲੀਜ਼ ਰੈਗਟੈਕ ਦੇ CEO ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਰਵਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਿੱਧੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਭੇਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ UAE ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਰਗੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਡਰੱਗ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੰਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖੇਪ ਤੇ ਮੂਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ UAE ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੀ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲੂਪਹੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ
ਸੀਡੀਐਸਸੀਓ (CDSCO) ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਖਰੀਦਣ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਕ੍ਰੀਮਾਂ ਖਰੀਦ ਲਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਐਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੇ ਲੇਬਲ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸਿੱਧੇ ਰਾਜ ਦੇ ਡਰੱਗ ਕੰਟਰੋਲਰ ਜਾਂ ਡੀਸੀਜੀਆਈ (DCGI) ਕੋਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਡਰੱਗ ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।