ਭਾਰਤ-ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ! ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹੁੰਚੇਗੀ LPG ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਖੇਪ
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਦ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਬਾਲਣ ਦਾ ਵਪਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਟੜੀ 'ਤੇ ਪਰਤ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਐਲਪੀਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਦ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਬਾਲਣ ਦਾ ਵਪਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਟੜੀ ‘ਤੇ ਪਰਤ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਐਲਪੀਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2018-19 ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰੀਵਸ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਊਰਜਾ ਸਬੰਧ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੁੰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਈਰਾਨੀ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਪ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
‘ਇਕਨਾਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼’ (ET) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨੀ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਪ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਖੇਪਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਈਰਾਨੀ ਆਇਲ ਕੰਪਨੀ’ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਸਪਲਾਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।
ਸਾਲ 2018 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ
ਡਾਟਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ‘Kpler’ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 43,000 ਟਨ ਬਿਊਟੇਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਗੈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧੇ ਦਿਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 90% ਹਿੱਸਾ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ‘ਹੋਰਮੂਜ਼’ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ
ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਹਿੱਸਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਐਲਪੀਜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 40% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 56% ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੀਪੀਏਸੀ (PPAC) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖਪਤ 2.82 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੀ। ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਬਜਟ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਰਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 23% ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 20% ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
