ITR 2026: ਕੀ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਟੈਕਸ ਭਰਨਾ ਹੈ ਲਾਜ਼ਮੀ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਨਿਯਮ
ITR 2026: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੋਚ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੋਚ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਟੈਕਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਾਸ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ 4 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਈਟੀਆਰ ਭਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ITR ਭਰਨਾ ਕਿਉ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲਾਜ਼ਮੀ?
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਰਿਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਈ ਹੈ, ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਮੋਟੀ ਰਕਮ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਭਾਰੀ ਬਿੱਲ ਚੁਕਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਵੇਤਨ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਡਿਡਕਸ਼ਨ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਰਿਫੰਡ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਈਟੀਆਰ ਭਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਲੋਨ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਮਦਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੀ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਿਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਵੀ ITR ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਾਇਦੇ
ਭਲੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕਮਾਈ ਟੈਕਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਈਟੀਆਰ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਹੋਮ ਲੋਨ, ਕਾਰ ਲੋਨ ਜਾਂ ਪਰਸਨਲ ਲੋਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਆਈਟੀਆਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ, ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਜਾਂ ਸੈਲਰੀ ਕਾਰਨ ਟੀਡੀਐਸ ਕੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਈਟੀਆਰ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਪੈਸਾ ਰਿਫੰਡ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਝਵਾਨ ਨਾਗਰਿਕ ਟੈਕਸ ਦੀ ਕੋਈ ਦੇਣਦਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਰਿਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਖਿਆਲ
ਆਪਣੀ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ, ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ, ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੱਟੇ ਗਏ ਟੀਡੀਐਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖ ਲਓ। ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਆਈਟੀਆਰ ਫਾਰਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਰਿਟਰਨ ਆਨਲਾਈਨ ਸਬਮਿਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ‘ਈ-ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ’ (e-Verification) ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਈਟੀਆਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਹੀ ਟਲੇਗੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ
ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਆਮਦਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢ ਲੈਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਰਿਟਰਨ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਉਲਝਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੋਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿੱਤੀ ਰਿਕਾਰਡ (Financial Profile) ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।