ਲਾਵਰੋਵ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਫੇਰੀ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਰੂਸ? BRICS ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਬਿਆਨ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼
ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੌਰੇ ਦੇ ਰਸਮੀ ਐਲਾਨ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬਦਲਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਦਰਭਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਾਵਰੋਵ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਵਾਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
BRICS ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਰਗੇਈ ਲਾਵਰੋਵ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਬਾਰੇ ਮਾਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬਦਲਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ‘ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਾਵਰੋਵ 13 ਮਈ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਇਸ ਬਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
ਰੂਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਬੰਧ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਸਕੋ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦਬਾਅ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਈਵਾਲੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ
ਦਰਅਸਲ, ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਲਗਾਤਾਰ ਪੱਛਮੀ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਸਕੋ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਹੁਣ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਸੀ ਪੌਲੀਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਵਰਲਡ ਆਰਡਰ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਬਲਾਕ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰੂਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਗਲੋਬਲ ਆਰਡਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਰਗੇ ਫੋਰਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
BRICS, UN ਅਤੇ G20 में ਤਾਲਮੇਲ
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਜੀ20 ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮਾਸਕੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਧਰੁਵੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਇਸ ਬਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਹਿੱਸਾ “ਨਵ-ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਡਿਕਟੈਟ” ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸੀ। ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਇਸ ਲਈ, ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸਥਾਨਕ ਮੁਦਰਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਪਿਆ-ਰੂਬਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ
ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਮੀਕਰਨ
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਾਵਰੋਵ ਦਾ ਦੌਰਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਵਾਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਪਟੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਕੂਟਨੀਤੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਤਾਲਮੇਲ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫੇਰੀ ਦਾ ਰਸਮੀ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬਦਲਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
SOURCE: tv9hindi.com
