Raksha Bandhan 2026: ਰੱਖੜੀ ਕਿਉਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ‘ਚ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
Raksha Bandhan 2026: ਰੱਖੜੀ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ-ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਹੱਤਵ?
Raksha Sutra Importance: ਰੱਖੜੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ 28 ਅਗਸਤ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁੱਟ ‘ਤੇ ਰੱਖੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਦੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਨਾਲ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ
ਰੱਖੜੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਥਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਫਾੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੱਟ ‘ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਇਸ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇਪਣ ਭਰੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਿਭਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਚੀਰਹਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਜ ਬਚਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਹ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਾਵਨਾ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਈਸ਼ਵਰ ਖੁਦ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ
ਰੱਖੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਮਨ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪਗ ਜ਼ਮੀਨ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਤਦ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ ਰੱਖੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਵੈਕੁੰਠ ਲੈ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਅੱਜ ਵੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਬਦਲਿਆ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕਲਾਈ ‘ਤੇ ਰੱਖੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਰਾ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੂਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗੁੱਟ ‘ਤੇ ਰੱਖੜੀ ਸਜਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਜੀਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
Disclaimer: ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। TV9 ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਲਈ astropatri.com ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।