Shivling Abhishek Vidhi: ਸਾਵਣ ‘ਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਚੜ੍ਹਾਈਏ-ਜਲ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ? ਜਾਣੋ ਸਹੀ ਵਿਧੀ

Updated On: 

31 Jul 2026 10:38 AM IST

Shivling Abhishek Vidhi: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 30 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਭੋਲੇਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

Shivling Abhishek Vidhi: ਸਾਵਣ ਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਚੜ੍ਹਾਈਏ-ਜਲ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ? ਜਾਣੋ ਸਹੀ ਵਿਧੀ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 30 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਭੋਲੇਨਾਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ ਜਲ ਅਤੇ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ‘ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੂਜਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਰਨ: ਗੰਗਾਜਲ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਜਾਂ ਗੰਗਾਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਕਸ਼ਾਲਨ (ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ

ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੁੱਧ, ਦਹੀ, ਘਿਓ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸੰਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਬਿਲਪੱਤਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਅਰਪਣ

ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਲਪੱਤਰ (ਬੇਲਪੱਤਰ) ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਬਿਲਪੱਤਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਸੰਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਚਰਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਲਪੱਤਰ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲ, ਫਿਰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ, ਮੁੜ ਜਲ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਲਪੱਤਰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੰਮਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸਹੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

Follow Us