Sarva Pitru Amavasya 2026: ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਅੱਜ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਐਨੇ ਘੰਟੇ ਰਹੇਗਾ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਦਿਨ ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਲਿਆ ਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਵਿਸਰਜਨੀ ਮੱਸਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਸਮੂਹ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਦਿਨ ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਲਿਆ ਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਵਿਸਰਜਨੀ ਮੱਸਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ ਸਮੂਹ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿੱਥ ਤੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ, ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਹੈ।
ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਅੱਜ ਯਾਨੀ 10 ਅਕਤੂਬਰ, ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁੱਤੂਪ, ਰੋਹਿਣ ਅਤੇ ਅਪਰਾਹਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ, ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਸਿਆ ਤਿੱਥ ਦੇ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਤਿੱਥ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ
ਮੱਸਿਆ ਤਿੱਥ ਦਾ ਸਮਾਂ: ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਦਾ ਆਰੰਭ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 07:22 ਵਜੇ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 11 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 05:28 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।
ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਂ: 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਦੁਪਹਿਰ 11:45 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 12:31 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਿਆਦ 47 ਮਿੰਟ ਹੋਵੇਗੀ।
ਰੋਹਿਣ ਮਹੂਰਤ: ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਲਈ ਦੂਜਾ ਉੱਤਮ ਸਮਾਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:31 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 01:17 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਮਹੂਰਤ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵੀ 47 ਮਿੰਟ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਪਰਾਹਨ ਕਾਲ ਮਹੂਰਤ: ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਅਪਰਾਹਨ ਕਾਲ ਮਹੂਰਤ ਦੁਪਹਿਰ 01:18 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 03:37 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ 2 ਘੰਟੇ 20 ਮਿੰਟ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ: ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤੂਪ, ਰੋਹਿਣ ਅਤੇ ਅਪਰਾਹਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਪੁਰਖੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਨੇਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਧੀ
ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ: ਸ਼ਰਾਧ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ। ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਬਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ।
ਤਰਪਣ ਕਰਮ: ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ (ਸਵੇਰੇ 11:45 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 03:36 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਲੈ ਕੇ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਦਿਓ।
ਪੰਚਬਲੀ ਭੋਗ ਕੱਢਣਾ: ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਉਪਰਾਂਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗਾਂ, ਕੁੱਤੇ, ਕਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੱਢ ਕੇ ਰੱਖੋ।
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਛਕਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਨ, ਬਸਤਰ ਜਾਂ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਵੋ।
ਸੰਧਿਆ ਦੀਵਾ: ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਤੇ ਜਾਂ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੇਠ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ।
ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੇਮ
ਤਰਪਣ ਦੀ ਵਿਧੀ: ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ ਦੌਰਾਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਖੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ: ਤਰਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ, ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੁੱਭ ਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ: ਇਸ ਦਿਨ ਪੰਚਬਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗਾਂ, ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਕੱਢਣਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਝ ਵੇਲੇ ਦੀਵਾ ਬਾਲਣਾ: ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਮਗਰੋਂ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਜ਼ਰੂਰ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਨਤੀਜੇ: ਇਸ ਪਾਵਨ ਦਿਹਾੜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ-ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।