Coconut Religious Significance: ਪੂਜਾ ‘ਚ ਨਾਰੀਅਲ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੰਡਣ ਤੱਕ, ਜਾਣੋ ਸ਼੍ਰੀਫਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮ
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ਤੱਕ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ?
ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਿਯਮ
Hindu Puja Rules: ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਫਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਂ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਫਲ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਫਲ ਕਹਿਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਲ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ, ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸਾ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਿੱਟੀ ਗਿਰੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਤੋੜਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ?
ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਨਾਰੀਅਲ ਤੋੜਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਰੀਅਲ ਤੋੜਨਾ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਛਿਲਕੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਚਿੱਟੀ ਗਿਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਤੋੜਨ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰੇ।
ਕਲਸ਼ ਦੇ ਉੱਪਰ ਨਾਰੀਅਲ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਨਾਰੀਅਲ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ। ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਨਾਰੀਅਲ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਸ਼ ਦੇ ਉੱਪਰ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਬ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਗਣੇਸ਼ ਪੂਜਾ, ਨਵਰਾਤਰੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਲਸ਼ ਦੇ ਉੱਪਰ ਨਾਰੀਅਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਮਾਨਤਾ ਜੁੜੀ ਹੈ?
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਾਰੀਅਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਉਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਵ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਾਰੀਅਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਕਿਉਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਾਰੀਅਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੰਨ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗਿਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਨਾਰੀਅਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Disclaimer: ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਟੀਵੀ9 ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।