ਬਾਵੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ‘ਚ ਮਚਾਈ ਤਬਾਹੀ, ਜਾਣੋ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ

ਚੀਨ ਤੋਂ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਤੱਕ ਬਾਵੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਕਹਿਰ

ਬਾਵੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ। ਪੂਰਬੀ ਚੀਨ ਦੇ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਈਝੋਉ ਵਿੱਚ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਝੇਜਿਆਂਗ ਸੂਬੇ, ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਾਰਨ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬਾਵੀ’ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ

ਬਾਵੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਵਾਤਾਂ ਦੀ ਨਾਮਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਵਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬਾਵੀ’ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ‘ਬਾਵੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੇ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਾ ਵੀ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਬਾ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਦਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਬਾ ਵੀ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਤਿੰਨ ਚੋਟੀਆਂ” ਜਾਂ “ਤਿੰਨ ਆਸਣ/ਸਿੰਘਾਸਨ”। ਇਸੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਵਾਤਾਂ ਦੀ ਨਾਮਕਰਨ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬਾਵੀ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਬਾ ਵੀ ਪਹਾੜੀ

ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਹਰੀਕੇਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਨਾਮ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਤੂਫਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਰੀਕੇਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਰੱਖੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਜਿਹੇ ਨਾਮ

• ਸਾਈਕਲੋਨ ਦਾਨਾ (2024): ਇਹ ਨਾਮ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਦਾਨਾ’ ਦਾ ਅਰਥ ਅਨਮੋਲ ਤੋਹਫ਼ਾ ਜਾਂ ਉਦਾਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਸਾਈਕਲੋਨ ਰੇਮਲ (2024): ਇਹ ਨਾਮ ਓਮਾਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਰੇਮਲ’ ਦਾ ਅਰਥ ਰੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਸਾਈਕਲੋਨ ਨਿਸਰਗ (2020): ਇਹ ਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ‘ਨਿਸਰਗ’ ਦਾ ਅਰਥ ਕੁਦਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹ ਨਾਮ ਸੁਝਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੇ ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। AP/PTI

ਕੌਣ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ?

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੈਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

• ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀਕੇਨ (Hurricane) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਰੀਕੇਨ ਸੈਂਟਰ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਮਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ 1953 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
• ਉੱਤਰੀ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰਵਾਤ (Cyclone) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਮਾਲਦੀਵ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਓਮਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਸਮੇਤ 8 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਅਤੇ ਯਮਨ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ 13 ਦੇਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਦੇਸ਼ 13-13 ਨਾਮ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ 169 ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਵੀ ਵਰਗੇ ਟਾਈਫੂਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਾਪਾਨ ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀ (Japan Meteorological Agency – JMA) ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਯਤਨਾਮ, ਚੀਨ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਜਾਪਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਲਈ ਨਾਮ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Source: TV9Hindi.com