ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੂਫ਼ਾਨ? ਜਾਣੋ ਕਿੱਥੇ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਅਲਰਟ
Pre Rain Storms: ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂਫਾਨ ਦਸਤਕ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂਫਾਨ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ?
ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਸਤਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਜ਼ ਤੂਫਾਨ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦਬਾਅ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਇਆ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਖੜ ਗਏ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਟੀਨ ਦੇ ਸ਼ੈੱਡ ਉੱਡ ਗਏ।
ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਹੁਣ ਆਓ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਹਵਾ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਗਰਮ ਹਵਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਉੱਪਰ ਮੌਜੂਦ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵੱਲ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾਵਾਂ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਟੀਨ ਦੇ ਸ਼ੈੱਡ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਜੜ੍ਹੋਂ ਉਖੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਜਲਦੀ ਕਿਉਂ ਪਹੁੰਚਿਆ?
ਹੁਣ ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਨਸੂਨ ਇਸ ਸਾਲ ਮਈ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਕਿਉਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਸੂਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ 24 ਮਈ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੌਨਸੂਨ ਹਵਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇ ਮੌਨਸੂਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ। ਮੌਸਮ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
