ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਕੀ ਨਾ? ਜਾਣੋ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਖਾਸ ਸਲਾਹ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਚਿੜਚਿੜੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਲੂ ਦੇ ਥਪੇੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਯਾਨੀ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਡਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਹਵਾ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਲਟੀ, ਦਸਤ ਜਾਂ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਚਿੜਚਿੜੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਲੂ ਦੇ ਥਪੇੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਯਾਨੀ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਡਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਹਵਾ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉਲਟੀ, ਦਸਤ ਜਾਂ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਲਟੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੀਣ ਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਬਣਨ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਲਟੀਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਗਰਮੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਉਲਟੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਸੀਨਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਕਰ ਉਲਟੀਆਂ ਲੱਗ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਲਟੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਰਗੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੂਡ ਪੋਇਜ਼ਨਿੰਗ, ਖ਼ਰਾਬ ਪਾਣੀ, ਹੀਟ ਐਗਜ਼ੌਸਸ਼ਨ, ਲੂ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਪੇਟ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਉਲਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਲਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸਤ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਘੱਟ ਆਉਣਾ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤ ਹਨ।
ਉਲਟੀ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਰੀਜੈਂਸੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਨ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਡਾ. ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਹੋਣਾ ਅਕਸਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕਦਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਓ.ਆਰ.ਐੱਸ. ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਮਕ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ (Minerals) ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਲਟੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਭਾਰੀ ਜਾਂ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਭੋਜਨ ਨਾ ਲਓ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਖਿਚੜੀ, ਟੋਸਟ ਜਾਂ ਕੇਲਾ ਲੈਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਗਰਮ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਿਹਾ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਲਟੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਉਲਟੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
