ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਟਿਫਿਨ ਅਤੇ PG ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਕਮਾਈ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਾਧਨ, ਸਰਵੇਖਣ ‘ਚ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ

ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਪੀਜੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਕਾਰੋਬਾਰ pic credit : chatgpt

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 3.05 ਲੱਖ ਅਦਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1.27 ਲੱਖ ਅਦਾਰੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਪੇਇੰਗ ਗੈਸਟ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਟਿਫਿਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਮਦਨ ਕਮਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ 2.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਦਾਰੇ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 36.46 ਲੱਖ ਅਦਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 23.63 ਲੱਖ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ

ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਪਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 3.64 ਲੱਖ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 91,835 ਯੂਨਿਟਾਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 56,448 ਅਦਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 20,821 ਅਦਾਰੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪੇਇੰਗ ਗੈਸਟ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਟਿਫਿਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਆਮਦਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਵੀ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2.61 ਲੱਖ ਅਦਾਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 49,187 ਅਦਾਰੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 44,325 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 36,763 ਅਦਾਰੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ, ਕੋਚਿੰਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ

ਕੁੱਲ 31,654 ਨਿਰਮਾਣ ਅਦਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 8,849 ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 291 ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਦਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 74 ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕੁੱਲ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1,350 ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1,277 ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ 16,097 ਅਦਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6,409 ਵਾਧੂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ 47,167 ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਮੁਰੰਮਤ ਅਦਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 21,146 ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ 10,013 ਅਦਾਰੇ ਕਲਾ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।