77 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, 1950 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 133 ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ GDP

Image Credit source: AI

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਅੱਜ 77 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪੂਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣਾ 77ਵਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪੜਾਅ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸਰੋਤ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਸਨ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਉਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. (GDP) ਲਗਭਗ 30 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਪਾਸੇ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸੀ।ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

77 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ GDP ਨੇ ਮਾਰੀ ਵੱਡੀ ਛਲਾਂਗ

ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਲਗਭਗ 4 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 1950 ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਆਕਾਰ 100 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (IT), ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ, ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ

1950 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਸਿਰਫ਼ 60-70 ਡਾਲਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਪੱਕੇ ਮਕਾਨ, ਬਿਜਲੀ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਸਨ। ਅੱਜ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ 2000 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਮੋਬਾਈਲ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।

ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ

ਅਕਸਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਡਿੱਗਦੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 1950 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਲਰ ਲਗਭਗ 4.7 ਰੁਪਏ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ 90 ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਸਹੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਹਿੰਗਾਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਯਾਤ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਦਦ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 700 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਛਾਣ

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੁੱਖਮਰੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਅੱਜ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ (UPI), ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਯੂ.ਪੀ.ਆਈ. ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। 77 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਮਾਣਮੱਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।