ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਲੰਘੇਗਾ ਕੋਈ ਜਹਾਜ਼
Hormuz Strait: ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਗੇ। ਆਵਾਜਾਈ ਫੀਸ ਸਮੇਤ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਕਦਮ ਇੱਕ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟੈਂਕਰ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ। ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫੀਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੀਸਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਪਡੇਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ, ਇਹ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਿਆਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਫੀਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਜੰਗ ਨੇ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਤੇਲ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਟੈਂਕਰ ਖਾੜੀ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਘਨ ਪਈ ਹੈ।
ਈਰਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਦਾ ਐਲਾਨ
ਰਾਜਦੂਤ ਕਾਜ਼ਮ ਜਲਾਲੀ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਅਖਬਾਰ “ਇਜ਼ਵੇਸਟੀਆ” ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਡਮਰੂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਓਮਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਜਲਡਮਰੂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਝ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਫੀਸਾਂ ਲਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।” ਈਰਾਨ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਫੀਸਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੀਸਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਇਸਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਇਸ ਰੁਖ਼ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਓਮਾਨ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ ਟੋਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਸਕਾਟ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਮਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਟੋਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਜਲ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਲੇਬਨਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ 4.11 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ 94.26 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ 4.25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ 97.05 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।