ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੌਤਾਂ, ਜਾਣੋ ਕਿਹੜੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਾਨਾਂ? 5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਝੋ

ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 43 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਨੇ ਯੈਲੋ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2018 ਤੋਂ 2022 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ 3,798 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।

ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ (MHA) ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਊਰੋ (NCRB) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 2018 ਅਤੇ 2022 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 470 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ 2019 ਵਿੱਚ 159 ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ, ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 467 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। 2019 ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ 215 ਸਨ।

ਕਿਹੜੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੌਤਾਂ?

ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਹੀਟ ਵੇਵ ਚੱਲ ਰਹੀ?

ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੀਟਵੇਵ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਦਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹੀਟਵੇਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ 40°C ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀਟਵੇਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ 6.5°C ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹੀਟਵੇਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 30°C ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 4.5°C ਤੋਂ 6.4°C ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀਟਵੇਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 6.5°C ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹੀਟਵੇਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੀਟ ਵੇਵ ਆਫ਼ਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੋਵੇਂ ਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਪਣੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ। ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨਮਕ (ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ) ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਦਿਲ, ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਬਾਅ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਈ ਅੰਗ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ, ਦਿਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ।

Source: Tv9hindi.com