ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੋਗੇ ਮਨਪਸੰਦ ਕੋਠੀ, ਨਹੀਂ ਵਿਕਣਗੇ ਪਲਾਟ; ਗਰੁੱਪ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚੇ ਜਾਣਗੇ ਫਲੈਟ

Updated On: 

28 May 2026 14:11 PM IST

Chandigarh New Masterplan: ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਲੇਬਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡਾਂ ਲਈ ਹੋਸਟਲ ਜਾਂ ਡੌਰਮਿਟਰੀਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ 1 ਏਕੜ ਤੱਕ ਦੇ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ FAR ਦੇ 5% ਅਤੇ 1 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ 2.5% ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਮਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਰਾਏ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੋਗੇ ਮਨਪਸੰਦ ਕੋਠੀ, ਨਹੀਂ ਵਿਕਣਗੇ ਪਲਾਟ; ਗਰੁੱਪ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚੇ ਜਾਣਗੇ ਫਲੈਟ

Photo Credit: Chatgpt

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਹੁਣ ਪਲਾਟ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਣਗੇ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਲਾਟ ਵਾਲਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਭਾਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਟ ਨਹੀਂ ਵੇਚੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਰਫ਼ ਗਰੁੱਪ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ ਜਾਂ ਫਲੈਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ।ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਖਿਤਿਜੀ (Horizontal) ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਬਕਾਰੀ (Vertical) ਵਿਕਾਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੇਜ਼ II ਦੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਪਲਾਟ ਕਲੱਸਟਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਲਾਟਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਰੁੱਪ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਪਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁ-ਸੈਕਟਰ 1 ਤੋਂ 30 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੀ ਮਲਟੀਸਟੋਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਣ ਸਕੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਏਰੀਆ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੁਣ ਮਿਕਸਡ ਲੈਂਡ ਜਮੀਨ ਦਾ ਏਰੀਆ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ। ਮਿਕਸਡ ਲੈਂਡ ਯੂਜ ਖੇਤਰ 252 ਏਕੜ (0.89%) ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 428 ਏਕੜ (1.5%) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Photo Credit: Chatgpt

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਿਉਂ ਲਿਆ ਇਹ ਫੈਸਲਾ?

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਲਾਂਡ ਸਿਟੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 1952 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1 ਨਵੰਬਰ, 1966 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ। 1976 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਾਊਸਿੰਗ ਬੋਰਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੜਾਅ II ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰ 43 (ਉਪ-ਸ਼ਹਿਰ ਕੇਂਦਰ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 78 ਏਕੜ ਖਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਫੇਜ II ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਾਲੀ ਪਲਾਟਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਖਾਲੀ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਲਾਟਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਾਊਸਿੰਗ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਪਲਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਬਣਨਗੀਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ?

ਫੇਜ਼ III ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 146 ਏਕੜ ਖਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਹੁਣ 4 ਤੋਂ 6 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਫਲੈਟਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਈ-ਡੈਂਸਿਟੀ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ। ਫੇਜ਼ III ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਲਾਟਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਹੁਣ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਤੋਂ 6 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਫਲੈਟ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਊਸਿੰਗ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 215 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਜੇ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਮਲੋਆ ਦੇ ਨੇੜੇ 178 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਏਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਨਿੰਗ ਖੇਤਰ

ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਏਰੀਆ ਫੇਜ਼ I ਅਤੇ ਫੇਜ਼ II ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, FAR (ਫਲੋਰ ਏਰੀਆ ਰੇਸ਼ਿਓ) ਨੂੰ 2.0 ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਵਰੇਜ 60% ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2 ਕਨਾਲ (5 ਤੋਂ 15 ਮਰਲੇ) ਤੱਕ ਦੇ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ 68 ਫੁੱਟ 3 ਇੰਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 2 ਕਨਾਲ (5 ਤੋਂ 15 ਮਰਲੇ) ਤੱਕ ਦੇ ਪਲਾਟ ਵਾਲੇ ਪਲਾਟ ਮਾਲਕ ਹੁਣ ‘ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਕੰਟਰੋਲ’ ਜਾਂ ‘ਜ਼ੋਨਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ’ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਧੇ ਹੋਏ FAR 2.0 ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਨਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।

Photo: Chatgpt

ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਲੇਬਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡਾਂ ਲਈ ਹੋਸਟਲ ਜਾਂ ਡੌਰਮਿਟਰੀਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ 1 ਏਕੜ ਤੱਕ ਦੇ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ FAR ਦੇ 5% ਅਤੇ 1 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ 2.5% ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਮਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਰਾਏ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਫੇਜ਼ III ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60 ਏਕੜ ਅਣਵਿਕਸਿਤ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਹੁਣ “ਮਿਸ਼ਰਤ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ” ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ, ਵਪਾਰਕ, ​​ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚਾ ਵਿਕਾਸ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇਗਾ ਇਹ ਫਾਰਮੂਲਾ

ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਣ ਸਟਿਲਟ ਪਾਰਕਿੰਗ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਫੇਜ਼ II ਸੈਕਟਰਾਂ ਲਈ, ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸਟਿਲਟ ਪਾਰਕਿੰਗ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫੇਜ਼ III ਅਤੇ ਪੈਰੀਫੇਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਕੁੱਲ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

Photo Credit: Chatgpt

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ, ਕੁੱਲ ਪਾਰਕਿੰਗ ਜਗ੍ਹਾ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਫਲੋਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਟਿਲਟਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਕਲੀਅਰ ਉਚਾਈ 7 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਜਾਂ ਉਪ-ਵੰਡਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਪਾਰਕ, ​​ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Follow Us