ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ? | What is the religious significance of lighting a lamp in the morning and evening? know in punjabi - TV9 Punjabi

ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ?

Published: 

24 Jun 2026 19:01 PM IST

Morning lamp ritual: ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੀਵਾ ਕਦੋਂ, ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤੇਲ ਜਾਂ ਘਿਓ ਨਾਲ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਯਮ ਜਾਣੋ।

1 / 8ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ।

2 / 8

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

3 / 8

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੋਵਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ ਦੀਵਾ ਦਿਨ ਭਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

4 / 8

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਘਿਓ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਘਿਓ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

5 / 8

ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਵਧੇਰੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

6 / 8

ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੀਵੇ ਲਗਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ।

7 / 8

ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

8 / 8

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ, ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਰਹੀ ਹੈ।

Follow Us
Tag :