ਮੰਗਲਸੂਤਰ 'ਚ ਕਾਲੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮਹੱਤਵ ਕੀ ਹੈ? | What is the real significance of black beads in mangalsutra know in Punjabi - TV9 Punjabi

ਮੰਗਲਸੂਤਰ ‘ਚ ਕਾਲੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮਹੱਤਵ ਕੀ ਹੈ?

Updated On: 

24 Jun 2026 19:25 PM IST

Mangalsutra black beads : ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਕਾਲੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਰਨ।

1 / 8ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੰਗਲਸੂਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾੜੇ ਦੁਆਰਾ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ, ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (Photo image credit source:)

ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਮੰਗਲਸੂਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾੜੇ ਦੁਆਰਾ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ, ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (Photo image credit source:)

2 / 8

ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਮਣਕੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਣਕੇ ਵਿਆਹੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। (Photo image credit source:)

3 / 8

ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਬੰਧਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਨਤੀਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। (Photo image credit source:)

4 / 8

ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਾਲੇ ਮਣਕੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਾਲੇ ਮਣਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਈਰਖਾ, ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬੁਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (Photo image credit source:)

5 / 8

ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਲੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੈਂਡੈਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਲੇ ਮਣਕੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।(Photo image credit source:)

6 / 8

ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤ ਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।(Photo image credit source:)

7 / 8

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ ਆਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗਹਿਣੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਬੰਧ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। (Photo image credit source:)

8 / 8

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲੇ ਮਣਕੇ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (Photo image credit source:)

Follow Us
Tag :